رونق تولید ملی | جمعه، ۳۰ فروردین ۱۳۹۸

 

سی ام فروردین

1 - با فرا رسیدن  سال 1332 و عمیق شدن شکاف بین شاه و دکتر مصدق، در زنجان نیز میان طرفداران جبهه ی ملی اختلاف افتاد. در این سال دو برخورد بین طرفداران نهضت پیش آمد که بیان کننده ی دو واقعیت مهم بود. واقعیت اول این بود که ملت در حرکت خود از مجموعه ی نیروهای دولت و خاندان ذوالفقاری جلو افتاده بود و واقعیت دیگر این که ذوالفقاری ها و متحدان دولتی آنان در حمایت خود از نهضت ملی خیلی به منافع کشوری نمی اندیشیدند و بیشتر حفظ موقعیت خود را ملاک قرار می دادند. از این رو با حرکتهای تند و خالص که بعدها در صورت برگشتن ورق نتوان آن را توجیه کرد، خیلی موافق نبودند. اهمیت این دو برخورد به لحاظ تاریخ نگاری که یکی در سی ام فروردین 1332 و دیگری در سالگرد قیام سی تیر 1332 رخ داد، در این است که افشاگری های طرفین درگیر و بازرسی های انجام شده توسط حکومت مرکزی به خوبی وضعیت شهر، آرایش نیروها و تمایلات هر یک را نشان می دهد. به موجب برخورد اول که در تاریخ 1332/1/30 رخ داد، گروهی از بازاریان و کیسه ی زنجان به منظور حمایت از گزارش هیات هشت نفره میتینگ می دادند که ناگاه از وسط جمعیت شعار مردم باد شاه، مرگ به دربار به گوش رسید و متعاقب آن تمثال شاه پاره شد و چند تیر از طرف شهربانی شلیک شد و تعدادی نیز در این برخوردها زخمی شدند. به دنبال این برخورد مرزبندیها مشخص تر شد. برگزارکنندگان میتینگ، شهربانی و متنفذین (ذوالفقاریها) را عامل این تشنج می دانستند و معتقد بودند که بر هم زنندگان مراسم نیروهای مسلح، متنفذین (ذوالفقاریها) بودند، ولی شهربانی عامل تشنج را خود برگزار کنندگان میتینگ می دانست. گروه اول نظرات خود را در روزنامه ی شهنواز که یک روزنامه ی محلی و متعلق به مجموعه ی گردانندگان میتینگ بود منتشر می کرد و گروه دوم در حقانیت خود به مرکز، مخابراتی ارسال می نمود. برخورد دوم بین کارگزاران دولت در زنجان و طرفداران خارج از مجموعه دولت در قضیه ی اولین سالگرد قیام سی تیر رخ داد. این اختلاف زمانی علنی شد که تلگرافی با نام چهار نفر و عبارت عده ی زیاد دیگر به دکتر مصدق ارسال شد. در این تلگراف که رونوشت آن به وزیر کشور و روزنامه ی باختر امروز ارسال شده بود، ضمن اعلام حمایت و پشتیبانی بی دریغ از دولت ملی دکتر مصدق از متنقذان مخالف دولت، فرمانداری و روسای شهربانی زنجان شکایت شده بود که سرسختانه از تشکیل میتینگ اهالی خودداری می کنند. آنان در پایان تلگراف علت ارسال تلگراف از قزوین را عدم اطمینان به تلگراف خانه ی زنجان اعلام کرده بودند. از این که تلگراف به باختر امروز ( که محمد تقی ملیکان خبرنگار آن در زنجان بوده) رونوشت شده بود و از کلماتی چون بار دیگر و غیره چنین می توان استنباط کرد که معترضان، همان دسته میتینگ دهندگان سی ام فروردین بودند. دکتر مصدق که در این زمان به علت انحلال مجلس هفدهم و برپایی همه پرسی بیش از هر زمان دیگر به حمایت های علنی مردم نیاز داشت، ضمن ارسال رونوشت تلگراف  به وزیر کشور به ایشان دستور رسیدگی سریع را صادر کرد. وزارت کشور بلافاصله سرتیپ درخشان- معاون اداری شهربانی کل کشور- را برای رسیدگی به زنجان اعزام کرد. (بيات، 1386، صفحات 127-133)