چهارشنبه سوری

چهارشنبه سوري : واژه چهارشنبه سوري تركيبي است از چهارشنبه پنجمين روز هفته و سوري به معني سرخ .مفهوم زيباي چهارشنبه سرخ يا آتشين چهارشنبه را القا مي‌كند اين جشن بازمانده آئين كهن از دوران ايراني قبل از اسلام است كه به نام افروزگان جشن گرفته مي‌شد . چهارشنبه سوري يكي ديگر از مراسم عيدنوروز است كه دراصطلاح محلي « كوله چهارشنبه » گفته مي‌شود و آخرين چهارشنبه سال است .

مراسم كوله چهارشنبه : درميان مردم ترك چهارشنبه سوري را « گل چهارشنبه» و چهارشنبه قبل از آن را كل چهارشنبه مي‌نامند كل (kul) در تركي به معناي خاكستر است و تسميه اين نام به « كل چهارشنبه »‌از آن جهت است كه تصور مي‌كنند چون خانه تكاني تمام نشده خاكسترهاي زمستان هنوز باقي است ولي چهارشنبه آخر سال را كه همه جا تميز گشته است چهارشنبه گل مي‌خوانند يكي از مراسم كوله چهارشنبه عبارت بود ازروشن كردن آتش در شب هنگام بر بالاي پشت بام و پريدن از روي آتش تا بختشان باز شود و در د وبلاي سال گذشته روي آتش بريزد و به همين منظور مقداري گون از قبل آماده مي‌كردند و علت آتش روشن كردن را قيام مختار سقفي بيان مي‌كردند در هنگام پريدن از روي آتش مي‌گفتند : درديم بلام ديش آغيريم باش آغريم آغيرليغيم اوغور لوغوم آجيليغيم‌هاميسي توكولسون بو اوددايانسين . همچنين صبح زود نيز هفت مرتبه از روي آب روان مي‌پريدند و آنرا سنتي از پيشينيان و مايه خير و بركت و صفا و روشني مي‌دانستند بعد قسمتي از موي سر را قيچي كرده به آب مي‌ريختند بعد با قيچي هفت مرتبه آب را قيچي مي‌كردند در پايان دستها را بلند كرده و از خداوند سعادت سلامتي و خوشبختي براي خود و خانواده طلب مي‌كردند از ديگر مراسم اين روز فالگوش ايستادن بود كه كليد را زير پاي راست دختران د م بخت يا زنان مي‌گذاشتند تا گره بخت آنان باز شود و به پشت بام خانه يك فرد رفته به سوراخ اتاق (پاجا) نزديك شده و حرفهائي كه در منزل مي‌زدند به دقت گوش داده و كساني كه نيتهايي در ذهن داشتند آن حرفها را با نيتهايشان تعبير مي‌كردند و به خاطر همين صاحبان خانه نيز حرفهاي خوبي مي‌زدند از خدا پيغمبر اوصياء از كارهاي خوب آدمهاي خوب حرف مي‌زدند . همچنين مي‌توان به قاشق‌زني ( قاشق‌زنان به درخانه‌ها مي‌رفتند) نذر شمع به سقاخانه‌ها و يا تكايا و بستن قفل به زنجير سقاخانه‌ها و ضريح روشن كردن شمع در خانه اشاره كرد . از جمله برنامه‌هاي شب چهارشنبه مراسم شال سالاما بود كه توسط جوانان انجام مي‌گرفت و براي اين منظور شال پشمي را از سوراخ اطاق كه در اصطلاح محلي «پاجا» گفته مي‌شد و يا از كنار پنجره آويزان مي‌كردند و صاحب‌خانه نيز هديه‌اي به شال مي‌بست و با حركت دادن آن صاحب شال آنرا بالا مي‌كشيد به قول شهريار :

                               آي نه گوزل قايدادي شال سالاماق                شال اوجونا بايراملوقو باغلاماق

البته پسران جوان غالباً شال را به خانه دخترانيكه بدانها دلبستگي داشتند مي‌انداختند و ناشناخته‌ در تاريكي شب در كناري مي‌ايستادند و صاحب‌خانه مقداري سنجد پول كشمش گندم بوداده ( قورقا ) تخم‌مرغ رنگ كرده جوراب در آن بسته و مي‌گفتند برو خدا مطلبت را بدهد . خدا نذرت را قبول كند و اعتقاد داشتند كه خدا نذرشان را قبول مي‌كند  از جمله خوراكي‌هاي شب چهارشنبه سوري عبارتند از : قورقا فندق هستة زردآلو حشير ( گندم را آسياب مي‌كردند و بعد گندم را سرخ مي‌كردند) گردو انجير خرما كشمش انار حيوا نخود همچنين از تركيب ( كشمش نقل نقل محلي نقل سفيد قورقا ) خوراكي بدست مي‌آمد كه بدان چهارشنبه ليك مي‌گفتند از ديگر مراسم شب چهارشنبه  سوري فرستادن  پاي  به  منزل نامزد (دختر) و تازه‌عروس بود كه شامل پارچه سنجد خرما كشمش نقل محلي نقل زير و شيريني مي‌شد و آنها را در يك سيني قرار داده و روي آن را با شال قرمز مي‌پوشاندند همچنين با بردن خاك و خاشاك با آب كه سمبل روشنائي است خانه تكاني ساليانه را آغاز مي‌كنند و همچنين در گذشته اعتقاد داشتند كه بدين ترتيب چهارشنبه خاتون از آنها راضي خواهد بود در گذشته در يكي از روستاهاي شهرستان زنجان در شب چهارشنبه سوري رسم خاصي بوده است بدين ترتيب كه با انگشت به ديوار آب كشيده انگشتانشان را ابتدا به آب زده بعد به آرد و سپس عكس ستاره ماه و انسان را روي ديوار مي‌كشيدند و مقداري گندم يا برنج خام را در ناودانهاي پشت بامها ريخته و اعتقاد داشتند چهارشنبه خاتون آنها را جمع‌آوري و يكسال آذوقه خود را از اين طريق بدست خواهد آورد . صبح چهارشنبه غذاي محلي دنك را در كنار آب مي‌پختند و شب قبل نيز از آب سال جديد به منزل مي‌آوردند . ماسه و شن و خاكستر را داخل كاسه مي‌ريختند و روي حيوانات و خانه مي‌پاشيدند در گذشته كه ظروف مس مورد استفاده بوده ظروف جهت سفيد شدن به رويگري داده مي‌شده و سماورهاي قديمي آتشين با گرد آجر ساب مي‌خورد و جلادار مي‌شد همچنين كودكان و نوجوانان لباس نو در بر كرده آماده استقبال از جشن سالانه مي‌شدند . از غذاهاي شب چهارشنبه مي‌توان به چورك قاتغي كالاجوش رشته شيربرنج دنك رشته پلو با روغن حيواني و سبزي پلو با ماهي اشاره كرد .

تهيه آجيل مشگل‌گشا : كشمش و توت خشك فندق پسته مغزگردو بادام نخودچي انجير بادام‌زميني تخم كدو خريداري و توسط دختران هم بخت پاك شده و در ظروف از پيش تهيه شده ريخته مي‌شد .

تهيه تخم‌مرغ رنگ كرده : به تعداد سرعائله با نقش اندازي از برگ مو يا پياز براي صبح روز چهارشنبه سوري و نقوش ايجاد شده توسط فرد بزرگ خانواده تفسير و تعبير شده و درباره آينده صاحب تخم‌مرغ پيش‌بيني مي‌شود.



نوروز 98 به زنجان سفر کنید....
دیدنی های زنجان
کوه گاوازنگ زنجان
غار کتله خور-بزرگ ترین غار خشکی جهان
آبشار شارشار
کاروانسرا سنگی
مردان نمکی
بیایید نوروز امسال برای مشاهده بهار، گلهای شکفته درختان رنگارنگ زنجان را به نظاره بنشینیم، از آب چشمه شیرین سو...
قیدار نبی با نام اصلی قیدار بن اسماعیل بن ابراهیم از اجداد پیامبر اسلام است.
تعداد عکس:12
مجموعه‌ی تاریخی رختشویخانه در قلب بافت تاریخی شهر زنجان می باشد.
گنبد سلطانیه
جاذبه های تاریخی و گردشگری
امامزاده سید ابراهیم
بازار سنتی زنجان
مسجد جامع زنجان