روز شمار تاریخ زنجان

هفدهم دی

هفدهم دی


1 - مظفرالدین شاه در تاریخ 24 ذی قعده 1324 ه.ق در تهران درگذشت در این موقع حاکم زنجان نیرالممالک تبریزی بود. از این تاریخ تا تاریخ 28 جمادی الاخر 1327 که محمدعلی شاه از سلطنت عزل و به سفارت روس پناهنده شد در مدت 31 ماه و پنج روز قمری در دوران سلطنت او که مطابق با (17 دی 1285 تا 26 تیر ماه 1288/ ش بوده) هفت نفر حاکم در زنجان به شرح زیر حکومت کرده اند. که نمایانگر وضع بی ثبات شهر در این دوره می باشد. 1- نیرالممالک تبریزی از تاریخ 24 ذی قعده 1324 الی 12 محرم 1325 در دوره سلطنت محمد علی شاه یکماه و هیجده روز. 2- آقاباقر سعد السلطنه بعد از عزل نیرلممالک در روز 12 محم 1325 آقا باقر سعدالسلطنه بجای او حاکم زنجان شد بامداد در تاریخ رجال خود می نویسد آقا باقر بجای جلال الدوله حاکم زنجان شد این مطلب اشتباه است زیرا جلال الدوله قبل از نیرالممالک در حدود سه ماه حاکم زنجان بوده است و سعدالسلطنه بعد از نیرالممالک حاکم زنجان شده است و مدت حکومت او بیش از چند ماه دوان نیافت. او را به دستور آخوند ملاقربانعلی در حالی که مجروح شده و مشرف به مرگ بود از زنجان بیرون کردند و به تهران برده د و از شدت جراحات وارده فوت کرد. بعضی هم نوشته­اند در قزوین یا بین راه زنجان و تهران فوت نمود. 3- احمد خان فخرلملک اردلان- پس از آقا باقر سعدالسلطنه در همان 1325 احمد خان فخر الملک اردلان حاکم زنجان شد و تا 26 جمادی الاول سال 1326 حاکم زنجان بود که معزول شد سعدالسلطنه و فخرالملک جمعاً شانزده ماه در زنجان حکومت کردند. 4- مجدالسلطنه پس از عزل فخرالملک در 26 جمدی الاول سال 1326 (دو روز پس از توپ بستن مجلس به وسیله محمد علیشاه ) مجدالسلطنه پسر مهدی قلی خان مجدالدوله قاجار به حکومت زنجان رسید در حدود یازده ماه حاکم زنجان بود که در اواخر ربیع الاول سال 1327 معزول شد. 5- سردار مسعود- بعد از مجدالدوله سردار مسعود پسر ظل السطان در چهارم ماه ربیع الثانی سال 1327 به حکومت زنجان منصوب شد در زمان حکومت وی در تاریخ 11 جمادی لاول 1327 عظیم زاده اردبیلی وارد زنجان شد سردار مسعود در تاریخ ششم جمادی الثانیه 1327 از زنجان خارج شده و به کرسف رفت و در کرسف جهانشاه خان و به وسیله ایادی وی عازم تهران گردید و معزول شد سردار مسعود در جنگ بین المللی اول در حین مسافرت با کشتی فرانسوی در دریای مانش، کشتی که وزیر جنگ انگلیس نیز در آن بود هدف زیردریایی های آلمانی قرار گرفته در دریای مانش غرق شد و مدت حکومت او در زنجان سه ماه بود. 6- میرزا علی اکبر خان عظیم زاده اردبیلی بعد از رفتن سردار مسعود با وجود یکه ذوالفقارخان اسعدالدوله از طرف دولت به نیابت حکومت زنجان منصوب شده بود عظیم زاده عملاً حکومت را در دست گرفت جهل روز حاکم زنجان بود که کشته شد. 7- ذوالفقارخان اسعدالدوله پس از کشته شدن عظیمزاده ذوالفقارخان اسعدالدوله نایب الحکومه زنجان حکومت را بدست گرفت و تا خلع محمد علی شاه از سلطنت در 28 ج / 1327 نایب الحکومه زنجان بود(محسن اردبیلی، 1384: 120).

2- به سال 1317 ش که حکومت به مناسبت جشن 17 دی تعدادی از وجوه اهالی و تجار و اصناف را با خانم هایشان به جشن دعوت کرده بود، مدعوین حاضر به شرکت نشده و اداره معارف به عنوان میزبان این جشن مراتب را به فرمانداری گزارش داد و فرمانداری نیز شهربانی را موظف به تعقیب مدعوین نمود و از آن جایی که شهربانی محرک این عدم حضور را از تاجری به نام اشرف همایونی تصور می کرد، نام برده را موظف نموده که خود جشن برپا نموده و در دعوت نامه ای به نام خود، از سایر تجار جهت حضور در این جشن دعوت نماید. اقدام فوق به استناد همین گزارش به کینه و عداوت مخالفات ترتیبات جدید افزود. در یک کلام کشف حجاب در این شهر، با وجود خشونتی که در عملی کردن آن به کار رفت، چندان پیشرفتی ننمود و پوشش غربی از نگاه مردم این شهر پوشش حکومتی محسوب شده و تنها کسانی که منافع شغلی آنان با حکومت پیوند خورده بود، خود را موظف به رعایت آن کردند(بیات، 1386: 74).

3 - بازار زنجان و بيشتر مغازه ها امروز سي و هشتمين روز تعطيل خود را شروع کردند. صف هاي طولاني بنزين و نفت هنوز در خيابانها به چشم مي خورد. باجه هاي بازار در بانکها بسته است و به علت اعتصابها و کم کاري اکثر ادارات به صورت تعطيل درآمده بود(كرباسچي، 1371: 789).

4 - شوراي شهر زنجان طي اعلاميه اي خطاب به مردم اعلام داشت که جز با ياري گرفتن از نيروي مردم قادر به ايفاي مسئوليت خطير خود نمي باشد. در اين اطلاعيه همچنين آمده است که در چند روز اخير حرکات و توطئه هايي از جانب مرتجعين و تفاله هاي رژيم محمدرضا شاهي مي شود که موجوديت شورا را تهديدي مي کند. شورا پس از جلسه اي بدين نتيجه رسيده که چون شورا منتخب شماست، بايد روشن شود که آيا باز مثل سابق مورد تأييد شما هست يا نه؟ اگر واقعيت جز اين باشد دليلي بر ادامه کار خود نمي بينيم. در اين اطلاعيه آمده است که تا تعيين تکليف از سوي مردم، شورا ناچاراً دفتر خود را تعطيل و بازگشايي مجدد آن بستگي به اراده و تاييد شما خواهد داشت. در پي اين اطلاعيه تاکنون چندين گروه پشتيباني خود را از شوراي زنجان اعلام داشتند و خواهان ادامه کار شورا شدند(روزنامه اطلاعات، 18/10/1358).