هفت سين

اعضاى خانواده همه در تب و تابند، تا ساعت تحويل سال نو اندکى بيشتر نمانده ، دختر خانواده با نگرانى سفره هفت سين را مى نگرد ، گاه چيزى را اندکى جابجا مى کند، زاويه آيينه را تغيير مى دهد تا قرآن و سبزه در دل آن بنشيند، همه اعضاى خانواده به دور سفره عيد مى نشيند و سال نو را با صميمت آغاز مى کنند. نوروز درپاى سفره ايى که اجزاء آن همگى راز آلود و زيبايند آغاز شده است ؛ سنت زيبايى که خانواده را ملزم مى سازد دراين لحظه همه در کنار يکديگر قرار گيرند نقش برجسته و مهمى در وفاق و همبستگى ميان اعضاء خانواده دارد.

اجزاء سفره عيد يا سفره هفت سين و نماد آن اجزاء چيست از کجا آغاز شده و چگونه به ما رسيده است؟ سفره هفت سين با نوروز پيوند نا گسستنى دارد و جزيى از آن است، ، گذشته نوروز و نقطه آغازين آن چندان مبهم و به افسانه آميخته است که براى يافتن چرايى آن جز توسل به اسطوره ها و افسانه ها راهى باقى نمى ماند.امروزه اين خوان نوروزى در اقصى نقاط کشور گسترده مى شود: " سفره اي محدود به ترکيب لغوى سين درهمه جا رايج نيست اما اصل گسترش سفره عموميت دارد. چه در تمام شهرها و روستاهاى ايران گسترده مى شود... اقوام مختلف ایرانی بنابرذوق وسلیقه وعقیده خویش ، هرکدام سفره ای مزین را برای این کارانتخاب کرده وبیشتر سفره ها کار دست بوده است همانند ترمه ، قلمکار ، فرش ، پته دوزی و.... اين خوان مجموعه اى است بسيارمتنوع از آنچه که در زندگى به آن محتاجند" [1]فلسفه این امر که همه آن هفت چیز ریشه گیاهی دارند ، آنست که انسان از خاک است وبدان باز می گردد. این رستنی ها ، سیب وسبزه و سمنو ( که از جوانه گندم تهیه می شود ) وسرکه که حاصل انگور است وسماق وسیر همگی از زمین رسته اند تانمادهایی راکه به انسان (خلقنا الانسان من طین) می آموزند ، درون او جای دهند وبااوبارور شوند که انسان بنا به سیر تکاملی چنین بوده است . سنجد نماد سجیده اقدام کردن است درکتاب معارف گیاهی ، جوشانده یا دود سنجد برای درمان بیماری های دماغی تجویز شده است ونیز قدما ، سنجد را مقوی قلب ودماغ دانسته اند ، چراکه سرشار از ویتامین های کا – ب وآ است .

پس بی جهت نیست که آن را نماد سنجیده عمل کردن می دانند . سنجد را براین باور بر سفره می نهند تا هرکس با خویشتن عهد کند در آغاز سال ، هر عملی را سنجیده انجام دهد . دومین سیبی که برسفره نهاده می شود ، سیب است که نماد سلامت ومیوه های بهشتی است . سیب هشداری است برای انسان تابه سلامت جسم خود بیندیشد وبهداشت وصحت وسلامت خود را به دست فراموشی نسپارد چراکه عقل سالم در بدن سالم است. سین سوم ببی   در سفره عيد آنچه مشترک است عدد هفت است و آينه و کتاب مقدس ( در ميان مسلمانان قرآن و زرتشتيان اوستا) و البته آب وماهى زنده در درون آن .عدد هفت عددى مقدس در نزد ملل مختلف است واز جمله در ايران به دلايلى اين عدد مقدس شمرده مى شده است: هفت آسمان، هفت شهرعشق، هفت خوان رستم و هفت سين يا شين يا ميم سفره عيد از حضور مستمر اين عدد در سنن و عقايد اين ملت حکايت دارد. " هفت نزد ايرانيان عدد مقدسى است و با هفت امشا سپندان يا هفت جاودانه مقدس ارتباط کامل دارد"تاکنون ميان اجزاء هفت سين ( آنچه بيشترين فراوانى را ميان ملت ايران دارد) و هفت امشاسپند ارتباط معنايى يافت نشده است :وهومن يا بهمن به معناى انديشه نيک اشه وهيشته يا ارديبهشت به معناى بهترين و بالاترين راستى و پاکى خشثروئيريه يا شهريور با معناى بهترين و بالاترين راستى و پاکى سپنته آرمئى تى يا سفندارمذ ( اسفند) فروتنى مقدس هئوروتات يا خرداد: رسايى و تندرستى امرتات يا بيمرگى ( الف در اول کلمه امرتات نفى کننده است مرداد به تنهايى به معنى مرگ و نيستى است) [2]" اگر در درازاى زمان هفت "سيني" يا هفت ميوه يا گل يا سبزى که با سين آغاز مى شوند و هر يک با نشانه اى از با رورى و تندرستى تلقين شده اند، در آنجا بايد پاى ذوق لطيف ايرانى را جستجو کرد. آن چيزهايى که امروزه، سفره هفت سين را زنيت مى بخشد و همه اهل خانه را به جهانى از شادى و سرسبزى فرا مى خواند چيست، سبزه نو دميده است و سنبل خوش بر و خوش بو، سيب که ميوه اى بهشتى نام گرفته است و نمادى از زايش است ، سمنو اين مائده تهيه شده از جوانه گندم که بخشى از آيين هاى باستانى را ياد آورى مى کند.

سنجد که بوى و برگ و شکوفه درخت آن محرک عشق و دلباختگى است. سير که از دير زمان به عنوان دارويى براى تندرستى شناخته شده است، دانه هاى سپند(اسفند) که نامش به معنى مقدس است و دانه هاى به رشته کشيده آن زينت بخش خانه هاى روستايى و دافع چشم بد. بر اين سفره آيينه مى گذارند که نور و روشنايى مى تاباند، شمع مى افروزندکه روشنايى و تابش آتش را به ياد مى آورد ، تخم مرغ که تمثيلى از نطفه و بارورى است، کاسه آب زلال به نشانه همه آبهاى خوب جهان و ماهى زنده در آب به نشانه تازگى و شادابى ." [3]با مقايسه اى ميان معناى نام امشاسپندان ( که نام 6 ماه از سالهاى شمسى نيز هست) و کنايات و استعاره هاى اجزاء سفره هفت سين آشکار مى گردد که جز سپنته و اسفند که تنها تکرار واژه است ايندو ارتباط ديگرى با يکديگر ندارند و اين ناشى از تغيير اين سنت کهن در طى اعصار طولانى است.به هرروى تنها مى توان گفت که خوان نوروزى که اجزاء آن با عشق چيده شده است ، بر رخسار زيباى محبت و مودت خانوادگى زيبايى طبيعت و رنگ هاى اعجاب آور آن را هم خواهد افزود .چرا که نوروز جشن طبيعت و جشن نوشدن زندگى است.

 


1- نوروز جمشيد، دکتر برومند سعيد جواد- ص 326      

1- دانشنامه ايران باستان ،رضى هاشم ، ج 1 صص 40و339

2- دانشنامه مزديسنا، تاليف دکتر جهانگير اوشيدري -کلک بهمن واسفند، آموزگار ژاله ، 1370 شش 24-23



نوروز 98 به زنجان سفر کنید....
دیدنی های زنجان
کوه گاوازنگ زنجان
غار کتله خور-بزرگ ترین غار خشکی جهان
آبشار شارشار
کاروانسرا سنگی
مردان نمکی
بیایید نوروز امسال برای مشاهده بهار، گلهای شکفته درختان رنگارنگ زنجان را به نظاره بنشینیم، از آب چشمه شیرین سو...
قیدار نبی با نام اصلی قیدار بن اسماعیل بن ابراهیم از اجداد پیامبر اسلام است.
تعداد عکس:12
مجموعه‌ی تاریخی رختشویخانه در قلب بافت تاریخی شهر زنجان می باشد.
گنبد سلطانیه
جاذبه های تاریخی و گردشگری
امامزاده سید ابراهیم
بازار سنتی زنجان
مسجد جامع زنجان