روز شمار تاریخ زنجان

هفتم دی

هفتم دی


1 - شیخ فقیه فاضل شیخ زلفعلی ابن شیخ مناف قاضی ابن شیخ محمد معصوم قاضی. تمام آبا و اجداد ایشان ملقب به قاضی بودند. نسب ایشان به یکی از اصحاب حضرت رضا (ع) می رسید. همه آنان دانشمند و فاضل بودند. مرحوم شیخ زلفعلی پس از تولد در زنگان و تحصیل متون و سطوح از مدرسین شهر به نجف اشرف رفت و چند سال از مجدد شیرازی در سامرا و از فاضل شربیانی در نجف دروس لازم را فرا گرفت و با کسب اجازه اجتهاد از علامه شربیانی به شهر زنگان باز گشت به ترویج احکام دین پرداخت و تالیفاتی از خود به یادگار گذاشت که نام آنها چنین است: 1- اسرا اللهوف در مقتل در دو جلد 2- شرح خطب زینب(س ) 3- تعلیقه در مکاسب به نام«کم ترک الاول و الاخر» 4- ارجوزه در فقه از طهارت تا آخر دیات 5- شرح منظومه بحر العلوم به نظم و آن کتابی بزرگ است. آن شادروان در روز جمعه هفت روز مانده از شهر جمادی الثانی سال 1345 برابر با 7 دي 1305 چشم از جهان فرو بست(نیرومند، 1385: 1379).

2- «جهانشاه امیر افشار» فرزند سردار فاتح کرسفی است. کرسف قصبه ای است در قسمت جنوب شرقی شهر زنجان و به فاصله چند کیلومتر از جایگاه شهر قدیمی و تاریخی شهرورد قرار دارد. جهانشاه که نام اصلی اش محمد حسین خان می باشد ظاهراً در سال 1217 هجری شمسی متولد شده و در سال 1307 هـ ش در نجف اشرف مرده است. او بزرگترین و قدرتمندترین مالک و خان منطقه خمسه (زنجان) بوده و قلمرو حکومت و نفوذش از طرفی به همدان و از طرف دیگر به گروس و حدود اردبیل منتهی می شده است و دیگر خوانین منطقه مجبور به سرسپردگی او بوده اند و حتی حکام اعزامی از مرکز نیز از او حساب می بردند.» او همان کسی است که ابتدا داعیه طرفداری از آخوند ملاقربانعلی زنجانی (حجت الاسلام) را داشت و لکن بدون هیچ مقاومت و بهانه ای او را که مخفیانه راهی عتبات مقدسه در عراق بود از مخفی گاهش در خانه های روستائیان منطقه افشار استنکاف نموده و همراه پسرش با کالسکه عازم شهر زنجان ساخته و به یپرم خان ارمنی و سردار بهادر بختیاری تحویل داد و دچار خیانتی بزرگ گردید. تا زمان مرگ امیر جهانشاه خان و نوه اش، محمد حسن خان، بیش از 160سال ریاست ایل افشار با اجداد و خود آنها بوده است. محمد حسن خان فرزند سردار فاتح کرسفی معروف به جهانشاه خان ظاهرا" در 1257ه.ق برابر 1220ه.ش متولد و در شب شنبه 15 رجب 1347مطابق 28 مرداد1307ه.ش در نجف در 90 سالگی وفات یافت  و در همانجا مدفون گشت. عبدالعلی میرزا احتشام الدوله پسر دوم فرهاد میرزا معتمدالدوله(پسر پانزدهم عباس میرزای نایب السلطنه) بود که قبلا احتشام الملک و بعدا معتمدالدوله لقب گرفت. ماموریت مهم و حکومت مستقل او همین حکومت زنجان است که با پرداخت مبلغ پانزده هزار تومان(از پولهای بی حساب اندوخته فرهاد میرزای مرحوم) پیشکش در 4 شعبان سال 1309 بدست آورد و بیش از چند ماه در زنجان نماند و بر اثر واقعه مفتضح که در برخورد با جهانشاهخان امیر افشار برایش پیش آمد ناگزیر از استعفا شد و تا هنگام مرگ دیگر شغل مهم به او داده نشد یا خود او دنبال مشاغل دیوانی نرفت. و در سال 1310 بعد از مرگ برادر ارشدش لقب معتمدالدوله که قبلا به پدرش فرهاد میرزا تعلق داشت به وی اعطا گردید(نیرومند، 1385: 517-518).

3 - از روز پنج شنبه، هفتم دی ماه، پلیس و افراد گارد شهربانی در نقاط حساس شهر مستقر شدند و اوضاع را به شدت تحت نظارت خود گرفتند. با وجود این نظارت از ساعت 15: 9 روز مذکور اجتماع تظاهر کنندگان در خیابان ها آغاز شد. در ساعت مذکور تعدادی از تظاهرات کنندگان در چهار راه دباغها اجتماع کرده و در سطح خیابان منتهی به این چهار راه، چند حلقه لاستیک فرسوده اتومبیل را به آتش کشیده و از طریق پرتاب بمبهای دست ساز با پلیس درگیر شدند. در ساعت 30: 10 روز مذکور، گروهی دیگر در خیابان فردوسی اجتماع کردند و با آتش زدن چند حلقه لاستیک فرسوده اتومبیل، به تظاهرات پرداختند. تظاهر کنندگان در میان شعله های آتش، بمب های دست سازی کار گذاشته بودندکه قبل از رسیدن ماموران، منفجر شده و خساراتی به بار نیاورد. در ساعت 11 همان روز دسته ای دیگر از تظاهر کنندگان به طرف خود روی شهربانی سنگ پرتاب نمودند که با تیراندازی هوایی ماموران متفرق شدند، و بالاخره در ساعت 30: 11 روز مزبور عده ای دیگر از تظاهر کنندگان به تعدادی از کارکنان سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران در پمپ بنزین شهر زنجان حمله و آنان را مجروح نمودند. مجروحان جهت مداوا به بیمارستان انتقال یافتند و تلاش برای دستگیری ضاربان آغاز شد. در راهپیمایی های پراکنده روز 7/10/57 به گزارش ساواک، هفت نفر مجروح و ده نفر دستگیر شدند که در بازرسی به عمل آمده از دستگیر شدگان، دو عدد نارنجک دست ساز کشف گردید(بیات، 1376: 427-428).