روز شمار تاریخ زنجان

نوزدهم تیر

1 - نظام الملک سعدالدین ابهری از وزراي خوارزمشاهیان بایستی در مرتبه اول نام نظام الملک سعدالدین علی ابهری برده شود. نظام الملک سالهای فراوان وزارت تکش خان بن قزل ارسلان(568-596ه.ق) را داشت. او از جملۀ وزراي کاردان و مدبری بود که در ایام فرمانروایی تکش بر خوارزم و در جمیع محاربات این سلطان در منصب وزارت و خدمت مشغول بوده و طرف مشورت قرار می گرفته است. از صفات برگزیده او بسط عدل و داد در حوزهمتصرفات خوارزمی و تقویت احکام شریعت اسلامی بوده است.او را با صفات : صاحب نظر، کریم و مهربان هم یاد کرده اند. پس از 28 سال سلطنت در 52 سالگی در 19 رمضان 596 برابر با 19 تير 579 وفات یافت. (نيرومند، 1385، صفحات723-724)

2- در بيست و نهمين اجلاس کميته ميراث جهاني يونسکو در شهر دوربان کشور آفريقاي جنوبي که در 19 تير با حضور 700 کارشناس از 180 کشور جهان برگزار شد. گنبد سلطانيه به عنوان هفتمين اثر تاريخي ايران در فهرست ميراث جهاني يونسکو به ثبت رسيد. گنبد هشت ضلعي سلطانيه با بيش از 54 متر ارتفاع، از جمله آثار عظيم تاريخ ايران در دوره ايلخاني است که توسط سلطان محمد خدابنده (الجايتو) بنا شده است. مکانيکي پيشرفته اي استوار است، بلکه نقش ها و تزيينات و هنر کاربردي آن نيز توسط هنرمندان زبردستي صورت گرفته که در نهايت سبب نماي شگفت انگيز اين بنا شده است. اين بنا داراي بزرگترين گنبد آجري جهان است که قوس آن با دور بسيار تند و کشيده اجرا شده و از نظر دهانه و ارتفاع و چگونگي ساختمان در تمام ايران بي نظير است. به عقيده محققان برخي بناهاي مذهبي در اروپا از جمله گنبد کليساي «سانتا ماريا «ليفوره» در ايتاليا از معماري گنبد سلطانيه تاثير پذيرفته اند. (روزنامه قدس، 16/3/1383)