روز شمار تاریخ زنجان

نوزدهم اسفند

1 - اولين نشريه منتشر شده در زنجان «پروين خمسه»‌ نام دارد كه توسط عيسي قانونخواه زنجاني (ناصر المله) درشهر زنجان تأسيس و منتشر گرديده است. عيسي قانونخواه كه ابتدا نامش عيسي خان زنجاني بوده است. خان زنجاني پس از شش سال كه هفته نامه ناصرالمله را منتشر نمي كردند  در سال 1309 ش به مناسبت برقراري ثبت عمومي در زنجان درصدد تأسيس و انتشار روزنامه در زنجان بر آمد و به همين منظور پروين خمسه را منتشر ساخت. اولين شماره روزنامه در روز دوشنبه 19 اسفند ماه 1309 مطابق با 19 شوال 1349 9 مارس 1931 منتشر گرديد. روزنامه پروين خمسه در چهار صفحه و به قطع بزرگ با چاپ سربي در چاپخانه اقبال زنجان چاپ مي شده است. از همان ابتدا سه صفحه روزنامه مختصري درج اعلانات ثبتي و بقيه مندرجات آن عبارت از يك سر مقاله به قلم مدير مسئول و قسمتي از اخبار ممالك خارجه و اخبار شهرهاي ايران و قسمتي نيز به نام اخبار و وقايع محلي بوده است.  با وجود آنكه عنوان «پروين خمسه» يوميه بوده است اما تا آخرين شماره نيز به صورت يوميه منتشر نشده و تنها در روزهاي يكشنبه، سه شنبه، و پنجشنبه منتشر مي شده است. كه حتي در ذيل لوگوي نشريه نيز روزهاي منتشره روزنامه قيد گرديده است. با وجود آنكه جناب آقاي سيد محمدصدر هاشمي در كتاب «تاريخ جرايد و مجلات ايران» مدت زمان انتشار پروين خمسه را سه سال ذكر كرده اند اما استاد يوسف محسن اردبيلي در مقاله اي كه در معرفي نشريه پروين خمسه نگاشته اند مدت زمان انتشار آن را شش سال ذكر كرده اند كه در اينجا به آن اشاره مي شود: «درسال اول 120 شماره ازروزنامه پروين خمسه منتشر شده و سر مقاله اولين شماره هم مربوط به خط مشي روزنامه بود. سال دوم كه در 18 شوال 1350 (نهم اسفند ماه سال 1310) با شماره 121 شروع شده سر مقاله اولين شماره با عنوان وقايع يكساله بوده و در اين سال جمعاً 83 شماره يعني تا شماره 203 منتشر گرديده است. در سال سوم روزنامه پروين خمسه با شماره 204 در تاريخ دوشنبه 17 شوال 1351 مطابق بهمن ماه 1311 منتشر شده كه سر مقاله اش مربوط به سياست داخلي و خارجي كشور و وضع اجتماعي و اقتصادي شهر زنجان بوده و در طول اين سال نيز جمعاً 83 شماره يعني تا شماره 286 منتشر شده است. در سال چهارم يعني 15 بهمن ماه 1312 روزنامه پروين خمسه با سر مقاله سياسي مربوط به اوضاع اجتماعي و اقتصادي كشور بخصوص شهر زنجان منتشر كه در 76 شماره خاتمه مي يابد. سال پنجم از شماره 363 درتاريخ دهم شوال 1353 مطابق 26 ديماه 1313 شروع و با انتشار 72 شماره يعني تا شماره 442 مطابق هفدهم ديماه 1314 وارد ششمين سال روزنامه نگاري خود شده كه در اين سال با انتشار 65 شماره بالاخره درتاريخ يكشنبه پنجم شوال 1355 مطابق 29 آذرماه 1315 با انتشار شماره 6 و 5 در دو صفحه كه صفحه اول آن اكثراً اعلانات دولتي بوده وبه عمر روزنامه نگاري خود خاتمه مي دهد و دفتر روزنامه پروين خمسه با فوت ميرزا عيسي قانوخواه معروف به ناصرالمله بسته مي شود». با توجه به نوشته استاد اردبيلي نشريه پروين خمسه به مدت6 سال يعني ازسال 1309 تا 1315 منتشر مي شده است. طبق آخرين شماره منتشره پروين خمسه حق اشتراك يكساله 60 ريال، شش ماهه 30 ريال، سه ماهه 20 ريال، و براي خارج از كشور يك ليره بوده است. بهاي تك شماره نيز 30 دينار بوده كه بعد ازسه روز«نيم ريال» فروخته مي شده است.در كنار لوگوي پروين خمسه در سمت راست پس از معرفي صاحب امتياز و مدير نشريه آمده است كه «لوايح و مقالات وارده مطلقاً منتشر نمي گردد» ، «  اداره در حك و اصلاح آن مختار است».
و مركز جريده زنجان سبزه ميدان با عنوان تلگرافي پروين خمسه معرفي شده است. و نيز حق الدرج آگهي ها و اعلانات عمومي در صفحه اول و دوم سطري دو ريال و صفحه سوم و چهارم سطري يك ريال تعيين گرديده و اجرت لوايح خصوصي توسط دفتر اداره تعيين مي شده است. بنا به نوشته استاد يوسف محسن اردبيلي موضوع و مطالب روزنامه در ابعاد مختلف سياسي، اجتماعي، اخلاقي و خبري بوده است و سر مقاله ها توسط عيسي قانونخواه (ع.ق) نوشته مي شده است و مطالب ادبي توسط مرحوم خسرو دارائي (برهان السلطنه) فضل الله طغرل خان (مزين السلطان) و ساير افراد نوشته مي شده است. هم چنين اين روزنامه پاورقي نيز داشته كه ترجمه كتاب «ابطال» توماس كارلايل به قلم مرحوم علامه فقيد حاج ميرزا ابوعبداله ضيائي (زنجان) نويسنده تاريخ قرآن سلسله وار در آن چاپ مي شده است و نيز شيخ ابراهيم قزلباش زنجاني (اولين نماينده مجلس از زنجان ) مقالاتي تحت عنوان نصايح عاليه مي نوشته است و داستانهاي دنباله دار تاريخ «سلطان جلال الدين خوارزمشاهي» و ترجمه «مرغ جنگلي» اززبان تركي استانبولي نوشته رشاد نوري نويسنده ترك ترجمه «چال قوش»‌درروزنامه پروين خمسه منتشر مي گرديده است. پروين خمسه از جمله نشريات مستقل بوده و بدون هيچ جانبداري اقدام به انعكاس اخبار مختلف داخلي و خارجي مي كرده است. اين هفته نامه اولين نشريه زنجان بوده و نيز تنها نشريه اي بوده است كه تا قبل از انقلاب اسلامي طولاني ترين عمر مطبوعاتي را به مدت 6 سال داشته است. (قشمي، 1382، ص22)

و مركز جريده زنجان سبزه ميدان با عنوان تلگرافي پروين خمسه معرفي شده است. و نيز حق الدرج آگهي ها و اعلانات عمومي در صفحه اول و دوم سطري دو ريال و صفحه سوم و چهارم سطري يك ريال تعيين گرديده و اجرت لوايح خصوصي توسط دفتر اداره تعيين مي شده است. بنا به نوشته استاد يوسف محسن اردبيلي موضوع و مطالب روزنامه در ابعاد مختلف سياسي، اجتماعي، اخلاقي و خبري بوده است و سر مقاله ها توسط عيسي قانونخواه (ع.ق) نوشته مي شده است و مطالب ادبي توسط مرحوم خسرو دارائي (برهان السلطنه) فضل الله طغرل خان (مزين السلطان) و ساير افراد نوشته مي شده است. هم چنين اين روزنامه پاورقي نيز داشته كه ترجمه كتاب «ابطال» توماس كارلايل به قلم مرحوم علامه فقيد حاج ميرزا ابوعبداله ضيائي (زنجان) نويسنده تاريخ قرآن سلسله وار در آن چاپ مي شده است و نيز شيخ ابراهيم قزلباش زنجاني (اولين نماينده مجلس از زنجان ) مقالاتي تحت عنوان نصايح عاليه مي نوشته است و داستانهاي دنباله دار تاريخ «سلطان جلال الدين خوارزمشاهي» و ترجمه «مرغ جنگلي» اززبان تركي استانبولي نوشته رشاد نوري نويسنده ترك ترجمه «چال قوش»‌درروزنامه پروين خمسه منتشر مي گرديده است. پروين خمسه از جمله نشريات مستقل بوده و بدون هيچ جانبداري اقدام به انعكاس اخبار مختلف داخلي و خارجي مي كرده است. اين هفته نامه اولين نشريه زنجان بوده و نيز تنها نشريه اي بوده است كه تا قبل از انقلاب اسلامي طولاني ترين عمر مطبوعاتي را به مدت 6 سال داشته است. (قشمي، 1382، ص22)