روز شمار تاریخ زنجان

نهم شهریور

نهم شهریور


1 - در جريان ملي شدن صنعت نفت ودوران حكومت دكتر محمد مصدق هفته نامه خمسه به مديريت حاج علي اكبر شيشه چيان منتشر گرديد. نخستين شماره «خمسه» در نهم شهريور ماه سال 1330 در 4 صفحه و در قطع 29×44 سانتي متر در چاپخانه تواناي زنجان چاپ و منتشر شد. لوگوي «خمسه» در سمت  راست قرارگرفته و تصويري از يك مار نيزكه به شكل خمسه طراحي شده است، در اطراف عنوان نشريه به چشم مي خورد. در پايين عنوان خمسه سال تأسيس شهريور 1330 ذكر گرديده و در آن سال، روز انتشار درج و بهاي تكشماره «5/1 ريال» ذكر گرديده است. شناسنامه نشريه در صفحات داخلي چاپ شده و در آن محل اداره، زنجان خيابان فردوسي ذكر شده است. هفته نامه خمسه در زمينه سياسي، اجتماعي و خبري فعاليت داشته و پيگير اخبار استاني، كشوري و حتي بين المللي بوده است. اين هفته نامه از سال دوم شماره اول يعني از16 شهريور سال 1331 به روزنامه (يوميه) تبديل شد و تعداد صفحات آن به 2 صفحه كاهش يافت. حاج علي اكبر شيشه چيان كه از فعالان چاپ نشر و نماينده جرايد در زنجان بودند فعاليت هاي سياسي نيز داشته اند. (قشمي، 1382، 57)

2- زنان زنجان روز پنج شنبه، 57/6/9در یک اقدام منحصر به فرد در کشور، به صورت مستقل دست به راهپیمایی زدند.کیهان، در همین شماره عکسی از این راهپیمایی به چاپ رساند که در آن گروهی زن در حالی که تقریباً همگی چادرهای مشکی به سر دارند، دیده می شوند. آنان در چند ردیف پشت سر هم صفی نسبتاً طولانی تشکیل داده و قسمت اعظم خیابان را اشغال کرده اند و در کنار تظاهر کنندگان، مردانی دیده می شوند که در پیاده روها مشغول تردد برای امور روزمره هستند. به دنبال این تظاهرات، همه روحانیون شهر برای هم دردی با زنان، نمازهای جماعت خود را تعطیل و از رفتن به مساجد خودداری کردند. بدیهی است این نرفتن به مساجد و ترک نمازهای جماعت ، آن هم در ماه مبارک رمضان ، تاثیر فوقالعاده مخربی بر چهره رژیم گذاشت. به ویژه این که بازاریان و مغازه داران زنجان نیز از صبح روز پنج شنبه در اعتراض به شهادت مرتضایی مغازه های خود را بسته و شهر را به حالت غیر عادی درآورده بودند. (بيات، 1386، صفحات 322-323)

3 - حضور گسترده دانش آموزان در راهپیمایی های خیابان بود. آنان از تاریخ 57/7/9با تعطیلی مدارس وارد جریان انقلابی شدند و از همین رو بیشترین شهدا و زخمی های این ماه از میان این طیف بود. هم چنین در این ماه مراسم تشییع شهدای تظاهرات های خیابانی و یا چهلم شهدای 17 شهریور تهران و چهلم شهید مرتضایی نیز در زنجان برگزار شد. نکته ی قابل توجه در این گونه مراسم، قرینه سازی رهبری مبارزه مردم ایران و شهدای تظاهرات به رهبری نهضت امام حسین (ع) و شهدای کربلا است. در انجام چنین فرایندی حاج اصغر گنج خانلو، مداح مشهور اهل بیت عصمت و طهارت، نقش فوق العاده موثری داشت. مهمترین واقعه این ماه، بحث اعتصابات قشرهای مختلف اعم از اصناف و ادارات دولتی بود. از آن جمله، اولین قدم برای شکستن نظم رژیم حاکم توسط دانش آموزان برداشته شد. آنان راهپیمایی خود را با تعطیلی مدارس از ساعت 30: 8 روز یکشنبه، 57/7/9 آغاز کردند. دانش آموزان در این راهپیمایی به قول ساواك: «ضمن دادن شعارهای مضره، با پرتاب سنگ شیشه های بانک صادرات را شکستند» و در چند مورد با ماموران انتظامی به زد و خورد پرداختند. در نتیجه این زد و خوردها حدود سه نفر مجروح و نزدیک به هشتاد تن دستگیر شد. (بيات، 1386، ص 339)