مواردی که روزه را باطل می کند

مواردی که روزه را باطل می کند


نه چیز روزه را باطل میکند:

اول ـ خوردن و آشامیدن.

دوم ـ جماع.

سوم ـ استمناء.

چهارم ـ دروغ بستن به خداوند متعال و پیغمبر و جانشینان پیغمبر:.

پنجم ـ رساندن غبار غلیظ به حلق.

ششم ـ فرو بردن تمام سر در آب که حرام است و بنابر احتیاط لازم روزه را هم باطل میکند.

هفتم ـ باقی ماندن بر جنابت و حیض و نفاس تا اذان صبح.

هشتم ـ اماله کردن با چیزهای روان.

نهم ـ قی کردن. و احکام این موارد در مسائل آینده گفته میشود.

1. خـوردن و آشامیـدن

اگر روزهدار عمداً چیزی بخورد یا بیاشامد، روزه او باطل میشود، چه خوردن و آشامیدن آن چیز معمول باشد مثل نان و آب، چه معمول نباشد. مثل خاک و شیره درخت و چه کم باشد یا زیاد حتی اگر مسواک را از دهان بیرون آورد و دوباره به دهان ببرد و رطوبت آن را فرو برد، روزه او باطل میشود بلکه اگر رطوبت مسواک در آب دهان به طوری از بین برود که رطوبت خارج به آن گفته نشود ولی بداند که در دهان باقی است بنابر احتیاط لازم نباید آن را فرو برد.

اگر موقعی که مشغول غذا خوردن است بفهمد صبح شده، باید لقمه را از دهان بیرون آورد و چنان چه عمداً فرو برد روزهاش باطل است و به دستوری که بعدا گفته خواهد شد کفاره هم بر او واجب میشود.

اگر روزهدار سهواً چیزی بخورد یا بیاشامد روزهاش باطل نمیشود.

احتیاط مستحب آن است که روزهدار از استعمال آمپول خودداری کند، و فرقی بین آمپولها نیست. و اگر لازم شد و تزریق کرد روزه او باطل نمیشود.

اگر روزهدار چیزی را که لای دندان مانده است عمداً فرو ببرد، روزهاش باطل میشود.

کسی که میخواهد روزه بگیرد، لازم نیست پیش از اذان دندانهای خود را خلال کند. ولی اگر بداند غذایی که لای دندان مانده در روز فرو میرود، چنان چه خلال نکند، روزهاش باطل میشود خواه چیزی از آن فرو رود یا فرو نرود.

فرو بردن آب دهان، اگر چه به واسطه خیال کردن ترشی و مانند آن در دهان جمع شده باشد، روزه را باطل نمیکند.

فرو بردن اخلاط سر و سینه، تا به فضای دهان نرسیده اشکال ندارد ولی اگر داخل فضای دهان شود، احتیاط واجب آن است که آن را فرو نبرد.

اگر روزهدار به قدری تشنه شود که بترسد از تشنگی بمیرد واجب است به اندازهای که از مردن نجات پیدا کند آب بیاشامد ولی روزه او باطل میشود و اگر ماه رمضان باشد، باید در بقیه روز از به جا آوردن کاری که روزه را باطل میکند خودداری نماید.

جویدن غذا برای بچه یا پرنده و چشیدن غذا و مانند اینها که معمولا به حلق نمیرسد، اگر چه اتفاقاً به حلق برسد، روزه را باطل نمیکند. ولی اگر انسان از اول بداند که به حلق میرسد، روزهاش باطل میشود هر چند به حلق نرسد و باید قضای آن را بگیرد و اگر به حلق رسیده کفاره هم بر او واجب است.

انسان نمیتواند برای ضعف، روزه را بخورد ولی اگر ضعف او به قدری است که معمولا نمیشود آن را تحمل کرد، خوردن روزه اشکال ندارد.

2. جماع

جماع روزه را باطل میکند، اگر چه فقط به مقدار ختنه گاه داخل شود و منی هم بیرون نیاید.

اگر کمتر از مقدار ختنهگاه داخل شود و منی هم بیرون نیاید، روزه باطل نمیشود.

اگر شک کند که به اندازه ختنهگاه داخل شده یا نه، کفاره بر او واجب نیست. و اگر قصد دخول داشته با علم به مفطر بودن دخول و دخول واقع نشده یا شک در آن نماید روزهاش باطل است و قضای آن واجب است.

مسأله 1596. اگر فراموش کند که روزه است و جماع نماید، یا با او جماع نمایند به طوری که از اختیار او خارج باشد روزه او باطل نمیشود، ولی چنان چه در بین جماع یادش بیاید، یا دربین مختار شود باید فوراً از حال جماع خارج شود، و اگر خارج نشود، روزه او باطل است. و هم چنین اگر خودش از ترس جماع کند روزهاش باطل میشود.

3. استمناء

اگر روزهدار استمناء کند یعنی: با خود کاری کند که منی از او بیرون آید، روزهاش باطل میشود.

اگر بیاختیار منی از او بیرون آید، روزهاش باطل نیست ولی اگر کاری کند که بیاختیار منی از او بیرون آید، روزهاش باطل میشود.

. هر گاه روزهدار بداند که اگر در روز بخوابد محتلم میشود ـ یعنی: در خواب منی از او بیرون میآید، بنابر احتیاط مستحب نخوابد، ولی اگر بخوابد روزهاش باطل نمیشود.

روزهدار در حال بیرون آمدن منی از خواب بیدار شود، واجب نیست از بیرون آمدن آن جلو گیری کند.

روزهداری که محتلم شده، میتواند بول کند و به دستوری که در مسأله 73 گفته شد، استبراء نماید اگر چه بداند به واسطه بول یا استبراء کردن باقیمانده منی از مجری بیرون میآید.

 روزهداری که محتلم شده، اگر بداند منی در مجری مانده و در صورتی که پیش از غسل بول نکند بعد از غسل منی از او بیرون میآید، بنابر احتیاط واجب باید پیش از غسل بول کند.

کسی که میداند که اگر عمداً منی از خود بیرون آورد روزهاش باطل میشود، در صورتی که به قصد بیرون آمدن منی با کسی بازی و شوخی کند روزهاش باطل میشود و باید قضای آن را به جا آورد، اگر چه منی از او بیرون نیاید، و اگر منی بیرون آید علاوه بر قضا کفاره نیز بر او لازم میشود و در هر دو صورت در ماه رمضان باید در بقیه روز از آنچه روزه را باطل میکند خودداری نماید.

 اگر روزهدار بدون قصد بیرون آمدن منی با کسی بازی و شوخی کند، چنان چه اطمینان دارد که منی از او خارج نمیشود، اگر چه اتفاقاً منی بیرون آید روزه او صحیح است، ولی اگر اطمینان ندارد، در صورتی که منی از او بیرون آید، روزهاش باطل است.

4. دروغ بستن به خدا وپیغمبر صلی الله علیه وآله

 اگر روزهدار به گفتن یا به نوشتن یا به اشاره و مانند اینها به خدا و پیغمبران و ائمه: عمداً نسبت دروغ بدهد، اگر چه فوراً بگوید دروغ گفتم یا توبه کند روزه او باطل است. و بنابر احتیاط واجب نسبت دروغ به حضرت زهراء علیهاالسلام و به جانشینان پیغمبران گذشته هم همین حکم را دارد.

اگر بخواهد خبری را که نمیداند راست است یا دروغ نقل کند بنابر احتیاط واجب باید از کسی که آن خبر را گفته، یا از کتابی که آن خبر در آن نوشته شده نقل نماید.

اگر چیزی را به اعتقاد این که راست است از قول خدا یا پیغمبر نقل کند و بعد بفهمد دروغ بوده، روزهاش باطل نمیشود.

 اگر بداند دروغ بستن به خدا و پیغمبر روزه را باطل میکند و چیزی را که میداند دروغ است به آنان نسبت دهد و بعداً بفهمد آنچه را که گفته راست بوده، روزهاش باطل است و در ماه رمضان باید تا مغرب از آنچه روزه را باطل میکند خودداری کند، ولی کفاره بر او واجب نمیشود.

اگر دروغی را که دیگری ساخته عمداً به خدا و پیغمبر صلی الله علیه و آله و جانشینان پیغمبر نسبت دهد روزهاش باطل میشود ولی اگر از قول کسی که آن دروغ را ساخته نقل کند اشکال ندارد.

اگر از روزهدار بپرسند که آیا پیغمبر صلی الله علیه و آله چنین مطلبی فرمودهاند و او جایی که در جواب باید بگوید نه، عمداً بگوید بلی، یا جایی که باید بگوید بلی عمداً بگوید نه، روزهاش باطل میشود.

اگر از قول خدا یا پیغمبر صلی الله علیه و آله حرف راستی را بگوید، بعد بگوید دروغ گفتم، یا در شب دروغی را به آنان نسبت دهد و فردای آن، که روزه میباشد بگوید آنچه دیشب گفتم راست است، روزهاش باطل میشود.

5. رساندن غبار غلیظ به حلق

 رساندن غبار غلیظ به حلق روزه را باطل میکند، چه غبار چیزی باشد که خوردن آن حلال است مثلاً آرد، یا غبار چیزی باشد که خوردن آن حرام است مثل خاک و بنابر احتیاط واجب باید غباری را هم که غلیظ نیست به حلق نرساند.

. گر به واسطه باد غبار غلیظی پیدا شود و انسان با این که متوجه است مواظبت نکند و به حلق برسد روزهاش باطل میشود.

احتیاط واجب آن است که روزهدار دود سیگار و تنباکو و مانند اینها را هم به حلق نرساند.

اگر مواظبت نکند و غبار یا بخار یا دود و مانند اینها داخل حلق شود، چنان چه اطمینان داشته که به حلق نمیرسد روزهاش صحیح است.

اگر فراموش کند که روزه است و مواظبت نکند یا بیاختیار غبار و مانند آن به حلق او برسد روزهاش باطل نمیشود. و چنان چه ممکن است باید آن را بیرون آورد.

6. فرو بردن سر در آب

اگر روزهدار عمداً تمام سر را در آب فرو برد، اگر چه باقی بدن او از آب بیرون باشد بنابر احتیاط واجب روزهاش باطل میشود ولی اگر تمام بدن را آب بگیرد و مقداری از سر بیرون باشد، روزه باطل نمیشود.

اگر نصف سر را یک دفعه و نصف دیگر آن را دفعه دیگر در آب فرو برد که هیچ وقت تمام سر زیر آب نباشد، روزهاش باطل نمیشود.

اگر قصد داشت که سر را زیر آب فرو ببرد و شک کرد که تمام سر زیر آب رفت یا نه، بنابر احتیاط واجب روزهاش باطل است.

اگر تمام سر زیر آب برود ولی مقداری از موها بیرون بماند، روزه باطل میشود.

اگر سر را در گلاب فرو برد بنابر احتیاط واجب روزه باطل میشود. چنان که احتیاط واجب آن است که سر را در آبهای مضاف دیگر هم فرو نبرد ولی در چیزهای دیگر که روان است اشکال ندارد.

اگر روزهدار بیاختیار در آب بیفتد و تمام سر او را آب بگیرد یا فراموش کند که روزه است و سر را در آب فرو برد، روزهاش باطل نمیشود.

گر با اطمینان به این که آب سر او را نمیگیرد، خود را در آب بیندازد و آب تمام سر او را بگیرد، روزهاش اشکال ندارد.

اگر فراموش کند که روزه است و سر را در آب فرو برد، یا دیگری به زور سر او را در آب فرو برد، چنان چه در زیر آب یادش بیاید که روزه است یا آن کس دست خود را بردارد، باید فورا سر را بیرون آورد و چنان چه بیرون نیاورد بنابر احتیاط واجب روزهاش باطل میشود.

اگر فراموش کند که روزه است و به نیت غسل سر را در آب فرو برد، روزه و غسل او صحیح است.

اگر بداند که روزه است و عمداً برای غسل کردن سر را در آب فرو برد چنان چه روزه او مثل روزه رمضان واجب معین باشد، روزه و غسل هر دو باطل است و اگر روزه مستحب باشد یا روزه واجبی باشد که مثل روزه کفاره وقت معینی ندارد و تمام کردن آن واجب نباشد غسل صحیح و روزه باطل میباشد.

اگر برای آن که کسی را از غرق شدن نجات دهد، سر را در آب فرو برد اگر چه نجات دادن او واجب باشد، روزهاش باطل میشود.

7. باقی ماندن بر جنابت و حیض و نفاس تا اذان صبح

اگر جنب عمداً تا اذان صبح غسل نکند، یا اگر وظیفه او تیمم است عمداً تیمم ننماید در روزه ماه رمضان و قضای آن، روزهاش باطل است و در غیر این دو احوط باقی نماندن بر جنابت است تا صبح.

اگردر ماه رمضان تا اذان صبح غسل نکند و تیمم هم ننماید ولی از روی عمد نباشد، مثل آن که دیگری نگذارد غسل و تیمم کند روزهاش صحیح است.

کسی که جنب است و میخواهد روزه ماه رمضان یا قضای آن را بگیرد، چنان چه عمداً غسل نکند تا وقت تنگ شود، معصیت کرده، و احوط آن است که تیمم کند و روزه بگیرد و بعد هم آن را به جا آورد و در قضای موسع روزه باطل است.

اگر جنب در ماه رمضان غسل را فراموش کند و بعد از یک روز یادش بیاید، باید روزه آن روز را قضا نماید و اگر بعد از چند روز یادش بیاید، باید روزه هر چند روزی را که یقین دارد جنب بوده قضا نماید مثلاً اگر نمیداند سه روز جنب بوده یا چهار روز، باید روزه سه روز راقضا کند.

کسی که در شب ماه رمضان برای هیچ کدام از غسل و تیمم وقت ندارد، اگر خود را جنب کند، روزهاش باطل است و قضا و کفاره بر او واجب میشود ولی اگر برای تیمم وقت دارد چنان چه خود را جنب کند معصیت کرده ولی واجب است تیمم نماید و روزهاش صحیح است.

اگر گمان کند که برای غسل وقت دارد و خود را جنب نماید و بعد بفهمد وقت تنگ بوده ـ چه جستجو کرده و چه نکرده ـ واجب است با تیمم روزه بگیرد و روزهاش صحیح است.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است و میداند که اگر بخوابد تا صبح بیدار نمیشود، نباید پیش از غسل کردن بخوابد و چنان چه بخوابد و تا صبح بیدار نشود، روزهاش باطل است و قضا و کفاره بر او واجب میشود.

جنب اگر عادت و اطمینان به بیدار شدن قبل از اذان صبح ندارد بنابر احتیاط واجب نباید پیش از غسل بخوابد و اگر بخوابد ـ خواب اول باشد یا دوم ـ حکم باقی ماندن عمدی با جنابت تا صبح را دارد که باید قضای روزه را بگیرد و کفاره نیز بدهد.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است اگر عادت و اطمینان به بیدار شدن پیش از اذان صبح را دارد جایز است با تصمیم به آن که بعد از بیدار شدن غسل کند بخوابد و چنان چه در این صورت اتفاقاً تا صبح خواب بماند روزهاش صحیح است.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است و میداند که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار میشود، چنان چه غفلت داشته باشد که بعد از بیدار شدن باید غسل کند، در صورتی که بخوابد و تا اذان صبح خواب بماند اگر خواب اول او باشد روزهاش صحیح است، نه قضا دارد و نه کفاره و در خواب دوم و سوم فقط قضا بر او واجب میشود.

کسی که در شب ماه رمضان جنب است و میداند که اگر بخوابد پیش از اذان صبح بیدار میشود، چنان چه نخواهد بعد از بیدارشدن غسل کند، یا تردید داشته باشد که غسل کند یا نه، در صورتی که بخوابد و بیدار نشود، روزهاش باطل است.

اگر جنب در شب ماه رمضان بخوابد و بیدار شود و بداند که اگر دوباره بخوابد پیش از اذان صبح بیدار میشود و تصمیم هم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند، چنان چه دوباره بخوابد و تا اذان بیدار نشود، باید روزه آن روز را قضا کند و هم چنین اگر از خواب دوم بیدار شود و برای مرتبه سوم بخوابد و تا اذان صبح بیدار نشود، قضای روزه آن روز بر او واجب میشود و بنابر احتیاط لازم کفاره هم بر او واجب میشود.

بنابر احتیاط واجب خوابی را که در آن محتلم شده، باید خواب اول حساب کند. پس اگر بعد از بیدار شدن دوباره بخوابد و بداند یا عادت به بیدار شدن داشته باشد و تصمیم هم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند، چنان چه تا اذان خواب بماند بنا بر احتیاط واجب باید قضای آن روز را بگیرد. و اگر دوباره بیدار شود و بداند یا عادت به بیدار شدن داشته باشد و تصمیم داشته باشد که بعد از بیدار شدن غسل کند در صورتی که باز هم بخوابد و تا اذان خواب بماند، باید قضای آن روز را بگیرد و بنابر احتیاط مستحب مؤکد کفاره هم بر او واجب میشود.

اگر روزهدار، در روز محتلم شود، واجب نیست فوراً غسل کند.

هر گاه در ماه رمضان بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده، اگر چه بداند پیش از اذان محتلم شده روزهاش صحیح است.

کسی که میخواهد قضای روزه رمضان را بگیرد، هرگاه تا اذان صبح جنب بماند، اگر چه از روی عمد نباشد اگر وقت وسعت داشته باشد روزه او باطل است و اگر وقت تنگ باشد، احتیاط واجب، گرفتن روزه آن روز و عوض آن بعد از ماه مبارک است.

کسی که میخواهد قضای روزه رمضان را بگیرد، اگر بعد از اذان صبح بیدار شود و ببیند محتلم شده است و بداند پیش از اذان محتلم شده است چنان چه وقت قضای روزه تنگ است، مثلاً پنج روز روزه قضای رمضان دارد و پنج روز هم به رمضان مانده است، بنابر احتیاط واجب باید آن روز را روزه بگیرد و بعد از رمضان هم عوض آن را به جا آورد و اگر وقت قضای روزه تنگ نیست، روزهاش باطل است.

اگر در روزه واجب غیر روزه رمضان و قضای آن تا اذان صبح جنب بماند ولو از روی عمد باشد، چنان چه وقت آن روز معین است مثلاً نذر کرده که آن روز را روزه بگیرد، روزهاش صحیح است، و اگر مثل روزه کفاره وقت آن معین نیست، احتیاط مستحب آن است که غیر از آن روز، روز دیگری را روزه بگیرد.

اگر زن، پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و عمداً غسل نکند، یا اگر وظیفه او تیمم است عمداً تیمم نکند، روزهاش باطل است.

اگر زن، پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و برای غسل وقت نداشته باشد، چنان چه بخواهد روزه واجبی بگیرد که مثل روزه رمضان وقت آن معین است، باید تیمم نماید و بنابر احتیاط مستحب تا اذان صبح بیدار بماند. و اگر بخواهد روزه مستحب یا روزه واجبی بگیرد که مثل روزه کفاره وقت آن معین نیست نمیتواند با تیمم روزه بگیرد.

اگر زن، نزدیک اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و برای هیچ کدام از غسل و تیمم وقت نداشته باشد، یا بعد از اذان بفهمد که پیش از اذان پاک شده، چنان چه روزهای را که میگیرد مثل روزه رمضان واجب معین باشد صحیح است و اگر روزه مستحب یا روزهای باشد که مثل روزه کفاره وقت آن معین نیست، صحیح بودن آن اشکال دارد

اگر زن، بعد از اذان صبح از خون حیض یا نفاس پاک شود، یا در بینروز خون حیض یا نفاس ببیند، اگر چه نزدیک مغرب باشد، روزهاش باطل است.

اگرزن، غسل حیض یا نفاس را فراموش کند و بعد از یک روز یا چند روز یادش بیاید، قضای روزههایی را که گرفته بنابر احتیاط، مستحب است که بگیرد.

اگر زن، پیش از اذان صبح از حیض یا نفاس پاک شود و در غسل کردن کوتاهی کند و تا اذان غسل نکند، روزهاش باطل است. ولی چنان چه کوتاهی نکند مثلاً منتظر باشد که حمام زنانه شود، اگر چه سه مرتبه بخوابد و تا اذان غسل نکند و در تنگی وقت تیمم کند یا از تیمم هم عاجز باشد روزهاش صحیح است.

اگر زنی که در حال استحاضه است، غسلهای خود را به تفصیلی که در مسأله 423 ـ 424 گفته شد به جا آورد، روزهاش صحیح است.

کسی که مس میت کرده یعنی جایی از بدن خود را به بدن میت رسانده، میتواند بدون غسل مس میت روزه بگیرد و اگر در حال روزه هم میت را مس نماید، روزهاش باطل نمیشود.

8. اماله کردن

مسأله 1654. اماله کردن با چیز روان اگر چه از روی ناچاری و برای معالجه باشد روزه را باطل میکند.

9. قی کردن

هر گاه روزهدار عمداً قی کند اگر چه به واسطه مرض و مانند آن ناچار باشد، روزهاش باطل میشود ولی اگر سهواً یا بیاختیار قی کند اشکال ندارد.

 اگر در شب چیزی بخورد که میداند به واسطه خوردن آن، در روز بیاختیار قی میکند، احتیاط واجب آن است که روزه آن روز را قضا نماید.

اگر روزهدار بتواند از قی کردن خودداری کند، چنان چه برای او ضرر و مشقت نداشته باشد، باید خودداری نماید.

اگر مگس در گلوی روزهدار برود، چنان چه ممکن باشد، باید آن را بیرون آورد و روزهاش باطل نمیشود ولی اگر بداند که به واسطه بیرون آوردن آن، قی میکند واجب نیست بیرون آوردن و روزهاش صحیح است.

اگر سهواً چیزی را فرو ببرد و پیش از رسیدن به شکم یادش بیاید که روزه است چنان چه ممکن باشد، باید آن را بیرون آورد و روزهاش صحیح است.

اگر یقین داشته باشد که به واسطه آروغ زدن، چیزی از گلو بیرون میآید، نباید عمداً آروغ بزند بلکه اگر احتمال بدهد بنابر احتیاط واجب آروغ نزند.

اگر آروغ بزند و چیزی در گلو یا دهانش بیاید، باید آن را بیرون بریزد ولی اگر بیاختیار فرو رود، روزهاش صحیح است.