روز شمار تاریخ زنجان

شانزدهم فروردین

شانزدهم فروردین


1 - ضیاء الدین ابوالنجیب عبدالقاهر سهروردی عارف عالیمقامی که در مورخه 16 فروردين 547 برابر با 17 جمادي الاخر 563 در حدود سی سال پس از وفات شیخ اخی زنگانی در سهروردی از توابع زنجان چشم به جهان گشود. شیخ بزرگوار ضیاء الدین ابوالنجیب عبدالقاهر بن عبداله بن عمویه سهروردی است که نسبت وی با هفت واسطه به خليفه اول می رسد. شیخ پس از کسب معلومات در مولد بغداد رفت و در مدرسه نظامیه نزد عالی اسعد میهنی و غیر او فقه آموخت سپس طریقه صوفیه گزید و میل بانقطاع و عزلت از عالم مادی کرد. ابن خلکانی در تاریخ معروف خود مي گوید: «شیخ مدتی از مردم ببرید و بر اشتغال بعمل برای خدای تعالی و بذل جهد در این معنی اقبال کرد سپس بازگشت و جماعتی را به خدای تعالی خواند و وعظ و تذکر داشت و سبب او مردم بسیار به خدای تعالی بازگشتند. رباطی بر شط از جانب غربی بغداد بساخت و جمعی از صالحین اصحاب وی در آن سکونت گزیدند.» شیخ از جمله اساتید بنامی است که جهت تدریس به مدرسه نظامیه بغداد که مهمترین دانشگاه آن عصر بود فرا خوانده شده است و از 27 محرم سال 545 تا رجب سال 574 در نظامیه به امر تدریس اشتغال داشته است. در سال 557 هـ. ق شیخ به قصد زیارت بیت المقدس از بغداد به سوی شام حرکت کرد و چون به موصل رسید در جامع عتیق آن شهر عقد مجلس وعظ نمود آنگاه عازم دمشق شد و به علت شروع جنگ بین مسلمین و علویان به زیارت بیت المقدس توفیق نیافت؛ لکن نورالدین محمود صاحب شام، مقدم شیخ را گرامی داشت. مدت کوتاهی در دمشق اقامت جست و مجالس وعظ و تذکر برپای داشت از آنجا به بغداد رفت، عصر جمعه 17 جمادی الاخر سال 563 رخت از جهان بربست و در رباطی که خود به بغداد ساخته بود به خاک سپرده شد. نسبت شیخ در طریقت به امام احمد غزالی برادر حجت الاسلام ابوحامد محمد بن محمد غزالی
می رسید. شیخ آثار و تالیفات بسیاری داشته لکن آنچه از آثارش باقی است کتاب آداب المریدین می باشد. (افراسياب پور، 1383، ص 95)

2- شیخ اجل شیخ مهدی بن ملا عبدالله بن محمود زنگانی، برادر شادروان حاج شیخ موسی گویجه قیایی (مولف الفهرست مشاهیر علماء زنجان) متون و مقدمات را از محضر پدرش و دانشمند شهر زنجان و قزوین تحصیل کرده و به وطنش گویجه قیا برگشت و به ترویج مشغول گردید. فاضل مروج و موجه بود و در تفسیر و اخبار ید طولایی داشت و در 14 شوال 1346 برابر با 16 فروردين 1307 وفات نمود. از تالیفات او کتاب تنبیه الغافلین به فارسی، مصائب و مواعض در سه جلد اشاره داشت كه غیر از اینها رسال و فوايدی داشته است. به طوری که خود مرحوم شیخ موسی عباسی نوشته در اوان تحصیل مدتی از محضر برادرش (شیخ مهدی ) استفاده کرده است. (نيرومند، 1385، ص 391)