روز شمار تاریخ زنجان

سیزدهم بهمن

سیزدهم بهمن


1 - معلم حبیب آبادی در مکارم الآثار می نویسد: وی فرزند مرحوم حاجی میرزا ابوالقاسم و خود از علما و فقها بوده و در پنجم ماه صفر سال 1262 قمری مطابق ... دلو ماه برجی 1224 شمسی متولد شده و در سنه 1280 برای تحصیل به قزوین و در سنه 1283 برگشت و سپس به عزم زیارت به مشهد مقدس مشرف شد و در سبزوار چندی در خدمت مرحوم حاجی ملا هادی درس خواند و در سنه 1286 به نجف رفت و پس از تحصیلات در سنه 1294 به زنجان باز آمد و در آنجا شهرتی تامّه و ریاستی عامّه بهم رسانید و چندین کتاب به رشته تألیف کشید از آن جمله کتابی در تقسیم علم، به اقسام اولیه و ثانویه و در سنه 1313 وفات نمود. «شاهزاده عبدالله میرزا در جمعه 24 جوادی الاول 1211 (هـق) از بطن أم الکلثوم خانم از سادات پاروار متولد شد. پس از رسیدن رشد و اختتام تحصیلات مقدماتی و کسب کمالات شایسته ابنای ملوک در 1224 (هـق) در 13 سالگی به حکومت زنجان منصوب شد و مدت 22 سال در خمسه حکومت کرده و از معدود شاهزادگانی است که لقب ندارد.31 عبدالله میرزا در علوم متداول عصر زیر نظروزیر خود محمد تقی علی ابادی که خود از فضلا بود و شعر نیکو می سرود قرار گرفت و علم نجوم را نیز در نزد برادرش شاهزاده محمد ولی میرزا به نحو شایسته و کامل تحصیل کرد.

عبدالله میرزا دارای طبع شعر و تخلص دارا در اشعار خود بود و حدود پنج هزار بیت از قصیده و غزل و مثنوی و رباعی سروده است. عبدالله میرزا در عرصه مسائل مملکت با عباس میرزا نایب السلطنه بر خلاف سایر برادران محبت فوق العاده داشته و با جان و دل در جنگهای ایران و روس در سال 1242 (هـ ق) با سپاهی در خمسه راهی آذربایجان می شود. او ابتدا در تبریز خدمت ولیعهد رسیدوار انجا روانه اردبیل شد و در آن حدود با سپاه آغاز به جنگ کرد، در اثر حملات پی در پی سپاه فرماندهی ژنرال مدارف ناچار سپاه خمسه عقب نشینی کرد. عبدالله میرزا سید ادبای عصر خود در صحبت و مناسب گفتن خواندن و در نظم و نثر یگانه بود و با فتحعلی شاه بدون پدری و فرزندی صحبت می کرد و هر وقت دلتنگی برای شاه حاصل می شد، می فرمود: دارا بیاید و رفع خیالات مرا بنماید. کتاب قانون خود را بدون اینکه کسی حاضر باشد، محرمانه برای خاقان مرحوم می خواند و با پدر صحبتهای قانونی بمیان می آورد.34در سال 1266 (هـ ق) از حکومت زنجان کناره گیری کرد و شاهزاده فتح الله میرزا شعاع السلطنه پسر سی و پنجم فتحعلی شاه قاجار جانشین او می شود و ظاهراً آن مرحوم دیگر مرجع شغلی نبوده و در سفر و حضرملازم فتحعلی شاه و محمد شاه بوده است. می گویند در اثر تسلط فوق العاده به نجوم مرگ خود را پیش بینی کرده و با کمال صحت از خانه خودش به خانه ضیاء السلطنه همشیره خود رفته و گفته در این هفته حالت خودم را به قانون احکام نجوم در زوال می بینم در همین جامی مانم اگر هفته به خوشی بگذرد به منزل می روم و اگر نگذرد مرا با افسوس تمام به منزلی که باید بفرستید خواهید فرستاد و در همان هفته وفات کرد. در باب تاریخ فوت عبدالله میرزا اختلاف است. سلطان احمد میرزا عضدالدوله فرزند فتحعلیشاه در تاریخ عضدی درباره ارتحال برادر چنین نوشته: که در سال 1262 (هـ ق) به رحمت ایزدی پیوسته است ولی مدفن او معلوم نیست بنابه نوشته بعضی مدفن آن مرحوم باید در قم و در مقبره فتحعلی شاه باشد.35با توجه به بررسی زندگانی عبدالله میرزا می توان چنین نتیجه گیری نمود که او فردی خیّر و انسان دوست بوده است و نیات قلبی و انسان دوستی او در ایجاد مدرسه و مسجد جامع در بازار زنجان بسیار مؤثر افتاده است. سال دقیق احداث مسجد و مدرسه مشخص نمی باشد اما با توجه به تاریخ وقفنامه که ربیع الاولی 1244 (هـ ق) می باشد به نظر می رسد که در سالهای آخر حکومت خود در زنجان این امر صورت پذیرفته باشد. (عبدالله میرزا 1224 لغایت 1246 (هـ ق) در زنجان حکومت می نماید) سواد وقفنامه در دفتر اوقاف خمسه در مورخه 1309/12/20 شمسی ثبت گردیده و اصل وقفنامه هم در نزد متولی می باشد(فصلنامه فرهنگ زنجان، 1379: 14).

2- به مناسبت ورود امام خميني به کشور، مردم زنجان مراسم جشن و شادي برپا کردند و طبقات مردم از منزل حضرت آيت الله سيد هاشم موسوي به راهپيمايي پرشکوهي پرداختند(روزنامه اطلاعات، 57/11/13).