روز شمار تاریخ زنجان

دوازدهم آذر

دوازدهم آذر


1 - شهرستان ماهنشان (ماهني شان) يكي از شهرستان­هاي استان زنجان بوده كه با استان­هاي آذربايجان غربي و شرقي و كردستان همسايه مي باشد. رودخانه باستاني قيزيل اؤزن از اين شهرستان عبور كرده و بعد از چندين كيلومتر سير در آذربايجان شرقي دوباره از جانب شمال طارم وارد استان زنجان مي شود و بعد از يك سفر طولاني از طريق استان گيلان به ميعادگاه خود يعني بزرگترين درياچه جهان (خزر دنيزي) بپيوندد. بر حاشيه اين رود پر بركت شهر ماهنشان واقع شده است. به نظر مي رسد ماهنشان و حاشيه قيزيل اؤزن از قديمي ترين سكونتگاه هاي انسان بوده است كه وجود مقابرقديمي، غارهاي باستاني و قلعه­هاي نيمه طبيعي ( مثل بهستان) و ديوارها و كوشك هاي آهكي و سنگ نوشته هاي ميخي و كوفي نشان از تاريخي بودن منطقه دارد. ماهنشان و انگوران همچنين مناطق بر پربركت معدني و كشاورزي در استان زنجان محسوب مي شود. به لحاظ نيروي انساني هم اين منطقه قابل توجّه است. علماي ديني، فرهنگيان و فعالين اجتماعي و اقتصادي زيادي از آن سامان بر خاسته اند. نام «مولانا همّتي انگوراني» يكي از بر جسته ترين عرفا و شاعران قن دهم هجري بر تارك ادبيات عرفاني و ديني زبان تركي مي درخشد كه از انگوران (حدود 100 كيلومتري زنجان و 30 كيلومتري ماهنشان) بر خاسته است. مولانا همِتي انگوراني از عرفاي شيعه مذهب و شاعران تركي سراي عصر صفويه محسوب مي شود كه در ترويج ادبيات شيعي – تركي آن عصرتأثير به سزايي داشته است. ما در دوران معاصر هم شاهد شخصيّت هايي بوده ايم كه هر يك در قامت انسان­هاي مردمي سال­ها همراه با سختي هاي و محدوديّت هاي مردمان سر زمين خويش به سر برده و در خوشي ها و ناخوشي هاي همنوعان خود شريك شده اند. در اين ميان نام  بزرگاني مثل «آخوند ملا محمد علي ماه نشاني» و «شيخ محمد باقر محمدي ماهنشاني» به چشم مي خورد كه هر يك تأثيرات معنوي و انساني فراواني در منطقه داشته اند. آخوند ملاعلي ماه نشاني عالم و شاعر بزرگواري كه به علّت محبوبيت فراوان در بين عامه مردم به « آخوند بابا» معروف بوده است؛ در سال 1309 ه.ق( در حدود 1268 ه.ش) در شهر ماه نشان ديده به جهان گشود. پدرش « ملا ميرزا محمد» اورا با معارف ديني پرواراند و جهت تحصيل به زنجان و قم فرستاد. آخوند ملا علي در زمانه اي مي زيست كه كمتر عالم ديني را با لقب هاي همچون «آخوند» و «ملّا» ملقّب مي كردند و اين نشان از بزرگواري و احاطه آن عالم برجسته به علوم ديني داشت. از شايستگي هاي قابل توجه او علاوه بر مردمداري و مشي عارفانه در زندگي شخصي، خط خوش و شعرهاي ناب مذهبي اوست كه امروزه بسياري از آن­ها خوشبختانه با دست خط آخوند موجود مي باشد. دست نوشته هاي آخوند ملا علي به قدري جذاب و نظيف است كه انسان از آن همه هنر و خلاقيت دچار حيرت مي شود(نمونه اي از عكس آن نوشته ها براي اولين بار تقديم خوانندگان  محترم بايرام مي گردد؛ اميد است با همكاري و همياري نهادهاي فرهنگي شهرستان ماهنشان و بخش انگوران ،هم ديوان و دست نوشته هاي خطي آخوند ملا علي و هم ديوان مولانا همّتي انگوراني چاپ شود.) آخوند ملا علي ماه نشاني در اولين شب ماه رمضان 1387 ه. ق  برابربا 12 آذر 1346 ه.ش دار فاني را وداع گفت(رحمة الله عليه) از آخوند ملا علي علاوه بر آثار معنوي و ياد و خاطرات فراموش نشدني، فرزندي به يادگار ماند كه سال­ها مردم شهرستان ماهنشان از وجود پر فيض و از حضور عالمانه او در زندگي روزانه خود بهره ها بردند(ماهنامه بایرام، شماره پنجم، ص 5).

2- روز دوازدهم آذر نیز تظاهراتی در دل خود داشت. مقارن ساعت یازده روز مذکور گروهی از انقلابیون در برخی از خیابان با آتش زدن بریده های تنه­ درختان و لاستیکهای فرسوده اتومبیل، اقدام به تظاهرات خیابانی نودند. گروهی از آنان با سنگ به منزل یکی از ماموران شهربانی حمله کرده و با شکستن شیشه های منزل وی، یکی از فرزندان یاد شده را به وسیله سنگ مجروح نمودند. در حدود ساعت سیزده همین روز نیز حدود 400 نفر از انقلابیون در حالی که به چوب دستی و قمه مسلح بودند، در خیابان فرودگاه به ماموران گشت شهربانی حمله­ور شدند در اثر این درگیری ها چهار نفر از ماموران انتظامی و چهار نفر از تظاهرکنندگان مجروح شدند. نظر به اقدامات خشونت آمیزی که رژیم از اول محرم تا عاشورا به کار برد و ما به قسمت هایی از آن در بخش اقدامات رژیم اشاره خواهیم کرد، از تاریخ دوازدهم تا روز تاسوعا، جو به نفع رژیم تغییر یافت، به طوری که رعب و وحشت فراوانی در شهر حکمفرما شد و رژیم با استفاده از زمینه ی پیش آمده دست به اقدامات تلافی­جویانه علیه انقلابیون زد که ما در بخش مربوطه به آنها اشاره خواهیم کرد. با این همه خفقان، تظاهرات فروکش نکرد، چنان چه گزارشهایی از راهپیمایی در تاریخ 13/9/57 در چند نقطه شهر وجود دارد. هم چنین در شب 13/9/57 عده ای از اهالی روی بامها مبادرت به دادن شعارهای «الله اکبر، خمینی رهبر» نمودند. تظاهرکنندگان در این روز نیز از طریق روشن نمودند آتش در معبر نیروهای نظامی مانع ایجاد کردند. در این روز به منزل برخی نیروهای شهربانی حملاتی صورت گرفت و بالاخره در ساعت 10: 17، حدود 500 تن از تظاهرات کنندگان با کارد و قمه در مقابل استانداری اجتماعی کرده و قصد حمله به آن را داشتند که توسط ماموران متفرق شدند. همچنین تظاهرات کنندگان با استفاده از غیبت ماموران شهربانی که به منظور حریق بازار اعزام گردیده بودند، قصد حمله به شهربانی و ادارات دولتی را داشتند که با دخالت نیروی کمکی از پادگان زنجان و ماموران شهربانی متفرق شدند(بیات، 1386: 406).