جهش تولید | شنبه، ۱۵ آذر ۱۳۹۹

تکم گردانی

تکم گردانی


-

از نمایشواره‏های بومی که در آذربایجان و زنجان مرسوم بوده تکم گردانی است که تشریح جنبه‏های‏ فلسفی آن در جامعه سنتی آذربایجان به خصوص اردبیل و زنجان تا حد قداست پیش رفته و یکی از مراسمی‏ است که با تأثیرپذیری از بازی‏های گوسانی و باورهای منطقه‏ای شکل گرفته و قوام یافته است و تکم‏خوانی یا تکم گردانی که اصطلاحا به آن تکم اویونی و یا تکمچی اویونی نیز می‏گویند از مراسمی است که تا گذشته‏های‏ نه چندان دوری در اواخر ماه اسفند اجرا می‏شده و باز هم تکیه بر بازی فردی و مهارت‏ها و شگردهای شخصی‏ بازیگر در ترکیبی از روایت رقص و آواز. تکم شیطانکی بود از چوب و به شکل بز که بر روی چوبی به درازای نیم متر تعبیه شده بود و این چوب از صفحه‏ای عبور می‏کرد و در زیر صفحه در دست تکمچی قرار می‏گرفت و تکمچی با بالا و پایین بردن آن و حرکت دادن توأم با آواز ریتمی آهنگین ایجاد می‏کرد و همراه با آن آواز می‏خواند و نیز می‏رقصید و پایکوبی‏ می‏کرد.شیطانک بز را با انواع زینت‏آلات تزیین می‏کردند با پارچه سبز و یا قرمز مخملی می‏پوشاندند زنگوله و آیینه از طرفین شیطانک آویزان می‏کردند و خلخال به پایش می‏بستند و گردن آویزی به گردنش. این بز(تکه)با این مشخصات بزی بود قهرمان مبشر و راهنما که گله را به مرتع سبز هدایت می‏کرد و آنها را از کوره راه‏ها و سنگلاخ‏ها عبور می‏داد تا به سبزه‏زار هدایت‏شان می‏کرد.بز را در زبان آذری تکه می‏گویند و تکم‏ یعنی بز من و میم آخر چسبیده به تکه میم مالکیت است و تکم‏چی بازیگری بود که معرکه تکم‏گردانی به عهده‏ او بود و در شعرهایش از قهرمانی و جانفشانی تکه(بز)آواز می‏خواند و به همراهی آن شیطانک را به حرکت در می‏آورد و می‏رقصاند و خود نیز همراه با آن می‏رقصید و آواز می‏خواند. به هر صورت تکم‏گردانی با رقص شیطانک و آواز خود تکم‏گردان نوید آمدن بهار و نو شدن و جوان شدن طبیعت را نوید می‏دهد و مردم بالاخص روستاییان را به جهش و حرکت و امید وامی‏داشت.

سال تولید: 1396