روز شمار تاریخ زنجان

بیست و چهارم خرداد

بیست و چهارم خرداد


1 - شيخ اخي فرج زنجاني که گاهي از او به نام شيخ شفيق زنجاني و گاهي ابوالفرج زنجاني و در بعضي کتب اخو فرج زنجاني نام برده اند، يکي از علماي قرن پنجم هجري قمري بوده و در صفحه 114 جلد ششم فرهنگ ايران زمين درباره اين شخصيت بزرگ اين چنين آمده است که شيخ اخي ابتدا به شغل مکاري(کرايه کشي با چارپايان) مشغول بوده ولي يک روز يکي از چهارپايان را رنجاند و چوب محکمي بر درازگوشي زد و آن حيوان به سخن آمد و گفت چنان بزن که تواني خورد. بعد از اين ماجرا شيخ ترک مکاري کرد و به زهد و عبادت مشغول شد. شيخ اخي فرج زنجاني عارف معارف يقين و سالک مسالک تمکين بوده و همچنين عنوان شيخ و مراد رابن داشته است. اين عالم بزرگ پس از سير و سياحت در شهرها و کشورهاي مختلف به خدمت ابوالعباس نهاوندي رفت و مريد او شد و پس از طي مراحل عرفان خرقه ارادات و ولايت را از دست خود پوشيد و سالک الي الله شد و در اين راه چنان رياضت کشيد و به زهد و تقوا مجاهدت نفس پرداخت که صاحب کشف و کرامات شد. وي در تاريخ 425 ه.ق به زنجان آمد و قسمتي را اختيار کرد و خانقاه بزرگي را بنيان نمود و در اين خانقاه پيوسته عبادت مي کرد و همواره در اين خانقاه در خدمت دوستان حاضر بود و همه دوستان و پيروان اين مرد بزرگ از همه جاي دنيا به اين خانقاه مي آمدند و به سير و سلوک مي پرداختند و چله نشيني يکي از آداب و رسوم سير و سلوک آن ها بود و وجود کوهي به نام «چله خانه» در شمال شهر زنجان و مسجد سنگي به نام «داش مسجد» در همان کوه دال بر اجراي آداب رياضت توسط شيخ و مريدان آن بوده است. ناگفته نماند که شيخ را گربه اي بود که همواره با شيخ در خانقاه زندگي مي کرد و بسيار وفادار به شيخ بود که جامي در کتاب نفحات الانس خود داستان هاي زيادي از ذکاوت و وفاداري اين گربه نسبت به صاحب خود بيان کرده است و همچنين جامي بيان کرده است که قبر اين گربه در حال حاضر وجود داشته و محل زيارت مردم مي باشد. و همچنين بايد بدانيم که سلسله ارادتمندي اين عالم بزرگ به حضرت امام علي بن موسي الرضا(ع) مي رسد به همين جهت مستجاب الدعوه بوده و بسياري از بزرگان از وي اطاعت مي کردند و همچنين عمّرين شهر زنجان مي گويند شهر زنجان نظر کرده و افسون شده شيخ اخي فرج زنجاني است به همين جهت اين شهر از بسياري بلاها مصون مي ماند. اين شيخ بزرگ در روز چهارشنبه اول ماه رجب سال 457 ه.ق دار فاني را وداع و به سوي حق شتافت و گفته مي شود محل دفن اين عالم رباني در زنجان و در کنار خانقاهش و در وسط شهر مي باشد. همچنين از وي شخصاً فرزندي باقي نمانده است ولي ايشان شاگردان زيادي را تربيت کرده از جمله آنان مي توان افراد زير را نام برد. (شكوهي، 1382، ص 5)

2- از میان شخصیت های علمی و دینی زنجان نام و آوازه مرحوم حضرت آیت الله العظمی حاج شیخ حسین دین محمدی زنجانی (قده) برای اهل علم و فضلای حوزه ی علمیه زنجان نااشنا نیست و حتماً می توان گفت که دوران حیات پر برکت آ« بزرگوار مقارن با آن دوره شکوفایی علمی این خطبه است و بلکه آ« فقید سعید خود، بخش مهمی از آن دوران بوده و چنان که پایان حیات شریف اش نیز حدوداً همزمان با افول و فرود آن دوران ماندگار تاریخ علم و فقاهت در زنجان است. انسان بزرگواری که در طی 85 سال حیات پر برکت خود با طی بالاترین مدارج علمی و اخلاقی، یک عمر در جهت تزکیه نفس و تربیت شاگردان و طلاب علوم دینی در عین بی تکلفی و ساده زیستی در میان مردم کوچه و بازار حضور یافت و هرگز طالب نام و آوازه و شهرت و قدرت نبوده و همواره دعوت خوانین و تاج گذاران و ظالمان و ملاکان را با تکیه بر آن چه که در محضر امیر مؤمنان و مولای موحدان علی (ع) در حوزه نجف اشرف آموخته بود و بدان عمل می کرد، نمی پذیرفت و ان چنان بود که مطابق سیرت تربیت شدگان مکتب اسلام که عزت واقعی را نزدد خداوند سبحان ورسول مکرمش می جویند، خداوند عزیزش گردانیده بود. ایت الله العظمی دین محمدی در بین علمای ان روزگار از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده، بی ان که حب ریاستی داشته باشد لاجرم صدرنشین مجلس علما بوده اند. در مورد مقام علمی ایشان، سید ابراهیم زنجانی موسوی مرلف کتاب تاریخ زنجان، علماء و دانشمندان (1392 هـ.ق) می نویسد: وی فقیه متبحّر و جامع کمالات بود و در مدرسه سیّد زنجان بعد از مراجعت، سال 1331 قمری درس خارج طهارت شیخ را عنوان کرده بود و مدارس فقه و اصول بوده و صاحب فهرست می نویسد فاضل بارع فقیه، احدِ رؤسای روحانیون است و به تاریخ 1363 ق در زنجان در ایام تعطیل مشغول تحصیل بودم ایشان را ملاقات نمودمف مردی وقور و محترم و موجه بود. ان بزرگوار با آن سابقه ی درخشان علمی در سنه 1332 به شهر زنجان مراجعت و به تربیت شاگردان اهتمام می ورزند که ذکر نام برخی از شاگردان ایشان را به مناسبتی به عرض عبدالرحیم واسعی را نام برد که او بسیار مورد علاقه مردم شهر زنجان بود هنوز هم نحوه ی سلوک و نصایح او بر سر زبان ها جاری است که در زمستان 1361 به جوار رحمت حق شتافت. آن فقید سعید با آن که در اثر اشنایی بزرگان مراکز علمی نسبت به مقام ایشان پیوسته از طرف بزرگان حوزه ها دعوت می شد اما علاقه ی وافر ایشان به شهر زنجان باعث شده بود که این دعوت ها را همواره بی تأمل رد نماید و بالاخره در تاریخ 16 ذیقعده 1376 هـ.ق (مصادف با 24 خردادماه) روز شنبه بعد از یک دوره کوتاه بیماری و بعد ا ادای فریضه ی صبح در حالی که قرآن به دست داشت با سه مرتبه بیان ذکر شریف یا امیراالمؤمنین (ع) به دیدار مولایش شتافته و دارفانی را وداع فرمود و مردم شریف زنجان پس از اطلاع از مصیبت درگذشت این عالم بزرگ با تجمع در مساجد و راه اندازی دسته ها و عزاداری سیدالشهدا (ع) پیکر پاکش را تا مقبره ی میرزا تشییع کردند و بر اثر کثرت جمعیت 2 مرتبه نماز میت یکی به امامت ایت اله آقای حاج سید عزالدین حسینی زنجانی (مدظله) و دیگری توسط روحانی متقی آقای حاج ملا حنیفه (ره). بر پیکر ایشان اقامه شد. (فصلنامه 14 و 13)

3 – تحصن چهار روزه بازاريان و مردم زنجان، در پي سخنراني آيت الله لاهوتي سرپرست کل پاسداران انقلاب اسلامي ايران و آيت الله ملکوتي نماينده امام خميني در اجتماع متحصنين پايان يافت. (روزنامه اطلاعات، 58/3/24)