روز شمار تاریخ زنجان

بیست و پنجم آذر

بیست و پنجم آذر


1 -  نقش زنجانی ها در ترورهای دوره مشروطه است. در میان ترورهای مهم دوره مشروطه، چهار ترور اعم از این که به نتیجه رسیده باشد یا نباشد، توسط زنجانی ها انجام گرفته است. اولین ترور از این چهار ترور، روز سه شنبه 11 ذی القعهده 1325/25 آذر 1285 رخ داد که به موجب آن میرزا عنایت زنجانی در اجتماع مخالفان مشروطه به ناآگاه از میان جمعیت بلند شد و با ششلول به طرف سید محمد یزدی که علیه مشروطه سخن می راند، سه تیر انداخت. تیرها به سید اصابت نکرد و مردم اجتماع کننده با قداره او را پاره پاره کردند. دومین ترور در تاریخ 19 جمادی الاولی 1326/ 1287 ش توسط یک سید زنجانی از فرستادگان کمیته قفقاز در تبریز صورت گرفت. وی سید هاشم را که ریاست انجمن اسلامی تبریز علیه مشروطه را بر عهده داشت، مورد هدف قرار داد. گلوله به ران سید هاشم اصابت کرد. تقی، دستگیر و در انجمن اسلامی به قتل رسید. او انگیزه اقدام خود را مخالفت سید با مشروطه عنوان کرد. ترور سوم در تاریخ 16 ذیحجه الحرام 1326 صورت گرفت که به موجب آن شیخ فضل الله نوری هنگام بازگشت از منزل ظهیر الاسلام، برادر امام جمعه تهران، در نزدیکی خانه خود توسط کریم نامی که از زنجانی های مقیم تهران بود، مورد سوء قصد قرار گرفت. تیر به همراه شیخ فضل الله خودر و ضارب تیر دیگری شلیک کرد و شیخ فضل الله را مضروب ساخت. آن گاه قصد خودکشی کرد ولی اطرافیان شیخ مهلت ندادند و سرانجام هنگام درگیری گلوله ای به چانه وی اصابت کرد و دستگیر شد. کریم در بازجویی فقط گفت: «دلم می خواست، این کار را کردم». نامبرده تا فتح تهران در زندان بود. ترور چهارم توسط یک مجاهد در زنجان صورت گرفت. به موجب این ترور، نقی¬خان والی ضد مشروطه آذربایجان که تحت فشار آزادی خواهان مجبور به کناره گیری از مقام خود شده بود، در حین عبور از زنجان به تهران توسط یک زنجانی و به دستور کمیته دموکرات تبریز مورد هدف قرار گرفته و به قتل رسید(بیات، 1386: 53 – 54).

2- ملا محمد بن ملا جعفر علی هیدجی در هیدج و قزوین تحصیل کرد و در مدرسه همان روستا مدرس و از ائمه جماعت بود و اشعار لطیفی به فارسی و ترکی دارد. در روز ششم شعبان سال 1350 ه.ق برابر با 25 آذر 1310 ش وفات یافت (نیرومند، 1385: 473).

3 - در روز بيست و پنج آذر ماه سال 1330 ش نخستين شماره هفته نامه جام جم كه در تهران و زنجان منتشرمي شد انتشار يافت. صاحب امتيازو مدير مسئول اين هفته نامه آقاي عباس معصومي و سردبير آن آقاي امير شاپور زندنيا بوده است. در كنار عنوان نشريه كه «نامه جام جم» نيز آمده است عبارت «ناشر افكار جمعيت خمسه» نيز به چشم مي خورد و تحت نظر «هيئت تحريريه مسئول جمعيت خمسه» منتشر شده است. اين هفته نامه در قطع و اندازه 30× 5/42 سانتي متر و در 2 صفحه درچاپخانه مشعل آزادي به چاپ رسيده است. البته در چاپخانه موسوي نيز چاپ مي شده است. در شناسنامه نشريه پس از معرفي صاحب امتياز و مدير آمده است كه «هر هفته روزهاي دوشنبه منتشر مي شود»، «جاي اداره ، اميريه جمعيت خمسه»، «مقالات و لوايح وارده مسترد نمي شود»، «هيئت تحريريه در حك و اصلاح مقالات وارده آزاد است». البته هفته نامه جام جم گاهي اوقات در روزهاي سه شنبه و يا پنج شنبه به جاي روزهاي دوشنبه منتشر شده است. قيمت تك شماره «جام جم» كه ابتدا يك ريال بود بعدها به دو ريال افزايش يافت. امير شاپور زندنيا كه سردبيري هفته نامه جام جم را به عهده داشتند از فعالان مطبوعاتي و نويسندگان با سابقه بودند. ايشان در سال 1306 متولد شده و فعاليت مطبوعاتي خود را از سال 1324 آغاز كردند از جمله سردبير سرويس خارجي روزنامه اطلاعات و آيندگان بودند و نيز داراي دكتراي فلسفه از «سراكتين» و نيز در

رشته هاي علوم سياسي و اقتصاد داراي دكتري از دانشگاه تهران بودند و از نامهاي مستعار وي مي توان به «بهرام» «شين» و «مهر» اشاره كرد و از تأليفات وي مي توان ناسيوناليسم، سازمان بنياد، تاريخ نداي تصويري، اروپاي باختري، در دوران معاصر، بررسي بازار و بررسي سياست انرژي براي ايران را نام برد. هفته نامه جام جم وابسته به جمعيت خمسه بوده است و در سال 1333 به انتشار خود پايان داد. اما عباس معصومي پس از مدتي روزنامه «جمعيت خمسه» را به جاي «جام جم» در تهران منتشر كرد كه پس از مدتي آن نيز تعطيل گرديد(قشمي، 1382: 62).

4 - روز جمعه 25/9/1384 چهارمین مومیایی معدن نمک زنجان برای مطالعات رادیوگرافی و سی تی اسکن سه بعدی به تهران انتقال داده شد. از ابتدای سال جاری طبق ضرورت انجام این مطالعات برای روشن شدن مواردی همچون: آسیب شناسی بافتها، تعیین جنسیت و سن مومیایی در زمان حیات، بررسیهای لازم برای امکان سنجی انجام مطالعات فوق در مراکز مختلف پزشکی داخل و خارج از استان آغاز شد. پس از بازدید و مذاکره با متخصصان مختلف و بر اساس ابعاد و وضعیت فیزیکی مومیایی نهایتاً مرکز تصویر برداری پزشکی جام جم در تهران و زیر نظر دکتر جلال جلال شکوهی انتخاب شد. این مرکز با همکاری شرکت تابان سار مجهز به دستگاه قابل حمل رادیوگرافی و زیر نظر مهندس رضا صیادی نژاد تصاویر سه بعدی سی تی اسکن و تصاویر رادیوگرافی تهیه نمود که نتایج ارزشمندی را به همراه داشت. انتقال مومیایی مذکور به تهران نیازمند اقدامات دقیق حفاظتی بود که با همکاری اداره کل میراث استان زنجان و مسئولیت پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی صورت گرفت. به این منظور با ساخت محفظه مخصوص حمل سعی بر آن شد این اثر منحصر بفرد از خطرات فیزیکی، مکانیکی و تغییرات محیطی احتمالی مصون بماند. انتخاب وسیله نقلیه متناسب با ابعاد محفظه و رعایت ایمنی لازم در طول حمل و بالاخره امنیتی از دیگر مسائل مهم حفاظتی نقل و انتقال بود که با همکاری دفتر حراست اداره کل میراث زنجان انجام شد. پس از یک بررسی جامع رادیوگرافی مومیایی چهارم، در همان روز به موزه رختشویخانه زنجان بازگردانده شد(روزنامه مردم نو، 84/9/28).

5 - مدرس دانشگاه های زنجان، نفر برگزیده کنفرانس بین المللی فولکلورشناسی شد. در اجلاس جهانی فولکلورشناسی که با شرکت استادانی از کشورهای مختلف اوایل آبان ماه در شهر باکو برگزار شد؛ مقاله پژوهشگر زنجانی با نام «چیستان(تاپماجا) در منطقه زنجان» به عنوان مقاله برگزیده معرفی شد. این مقاله که در کتاب مقالات منتخب کنفرانس، توسط آکادمی ملی علوم جمهوری آذربایجان به چاپ رسیده است. بخشی از رساله دکتری سعید رضا بیات، با دو زبان روسی و انگلیسی نیز ترجمه شده است(روزنامه مردم نو، 85/9/25).