روز شمار تاریخ زنجان

بیست و هفتم بهمن

بیست و هفتم بهمن


1 - رشيدالدين ابهري فيلسوف، منجم و رياضي دان برجسته ايراني از مشاهير حکماي اسلام و از شاگردان امام فخر رازي و کمال الدين بن يونس بود. ابهري بيشتر اوقات عمر خود را به تدريس و تاليف کتاب پرداخت و آثار او با توجه به صاحبنظر بودن وي در منطق، حکمت، رياضي و نجوم، از ارزش بسياري برخوردار است. از اين منجم و رياضي دان ايراني آثار بسياري بر جاي مانده که از ميان آنها مي توان به کتاب اصلاح اصول اقليدس و هدايت الحکمه اشاره کرد(حائری، 1381: 109).

2- سيد عزالدين محمد موسوي ملقب به عزالدين و مكني به «ابي المكارم» معروف به «سيد محمد مجتهد» بن ابي القاسم محمد بن محمد كاظم موسوي عالم فاضل و فقيه آگاه معاصر آخوند ملاقربانعلي(حجت الاسلام) بود و مانند او دستگاه قضاوت داشته است. لكن از اشراف و متمولان محسوب مي شد و ملاك هم بوده است. چون حاج سيد ابوالقاسم موسوي به «ميرزا» معروف گشته بود، فرزندان او، از جمله حاج ميرزا ابوالمكارم به ميرزايي شهرت يافتند. تولد في عشر ثاني من ذي حجه في سنه 1255. حاج ميرزا ابوالمكارم پس از مرگ پدر،(1292ق) داراي مناصب قضا و فتوا و مرجعيت شد و تا آخر عمر آن موقعيت ها را با موفقيت به خوبي حفظ كرد و در غروب روز شنبه چهار روز مانده از ماه ربيع الاول سال(26 ربيع الاول1330) 1330 در 75 سالگي وفات نمود. و در تجليل او همه شهر يكپارچه تعطيل شد و تشييع جنازه بسيار با عظمتي به عمل آمد. نماز ميت را خواهرزاده اش، حاج ميرزا مهدي (ميرزايي خواند و در بقعه ميرزا (حاج ميرزا ابوالقاسم) نيز پدرش به خاك سپرده شد(نیرومند، 1385: 277-278)

3 - سید اسماعیل بن سید محمد بن سید علی خوئینی در 28 رجب 1310 متولد شد و از مرحوم شیخ عبدالکریم خوئینی و میرزا ابراهیم ریاضی در شهر زنگان استفاده کرده به قزوین رفت و نزد مشایخ وقت تحصیل کرد و سپس به نجف عزیمت و نزدیک به دو سال در آنجا توقف کرده به خوئین برگشت مفید/ف مروج، فاضل، ثابت العقول و سلیم النفس، خوش خلق، جامع معقول و منقول و امام جماعت بود(نیرومند، 1385: 348).

4 - سید محمود اسمعیلی «محمود» در پنجم سفر 1328ق برابر با 27 بهمن 1288 متولد شد. وي فرزند مرحوم سید بهاءالدین اسمعیلی در زنجان بود. ابتدا در مدرسه محمودیه مشغول تحصیل شد و بعد از آن از محضر پدر عالم خود استفاده کرد. و به تهران رفت و ساکن آنجا شد. و گاه گاهی هم به سرودن اشعار پرداخت. از جمله اشعار او مقام مادر و قاصد خوش خبر می باشد(نيرومند، 1347: 398).

5 - پرفسور حاج سر حسان سهروردی - پسر سوم بحرالعلوم عبیدالله سهروردی بود. (پرفسور) پیوسته دارای مقامات عالی بوده، هرگز بد خواه و عیب جویی نداشته است. در سال 1907/م=1325ه.ق هنگامی که اعلیحضرت امیر افغانستان به هندوستان سفر کرد سر حسان معاون جراح بود. بعد در کار جراحی مهارت بسیار ظاهر ساخت و به گرفتن گواهی نامهM.D (دکتری طب) و دیپلم صحی نائل گشت. پس از آن به عضویت دانشکده شاهی جراحی برگزیده شد و عاقبت در دانشکده طبی بنگاله جراح مشاور افتخاری و سپس در دانشکده کلکته استاد بهداشت عمومی گردید. سر حسان نخستین نایب رییس مسلمان دانشگاه کلکته بود(1930-1934/م1349-1353ه.ق) و در زمان تصدی خود اصلاحات بسیار نمود و برا ی تشویق شاگردان به تحقیق و مطالعه در اسلام مبلغی از جیب خود وقف کرد تا از منافعش در دو دانشگاه کلکته و دکه مجالس درس فراهم و به محصلین مدال و کمک خرج داده شود.وی به سال 1921/م (1340ه.ق) «انجمن خدام الانام» را در کلکته تاسیس نمود و منزل خویش یعنی خانه شماره 3 واقع در خیابان سهروردی و قسمت بیشتر عوائد خود را بر این انجمن وقف کرد. سرحسان صاحب نشان درجه اول قیصر هندوستان سنت جان اف جر و سلم می باشد. دانشگاه کلکته گواهی نامه افتخاری DS.E(دکتر شعبه دوم) و دانشگاه لندن گواهی نامه IL.D(دکتری حقوق ) را به وی اعطاء کردند و این اولین دفعه ای می باشد که یک ایرانی هندی به گرفتن چنین گواهی نامه ای نائل گشته است.  آقای حسان در 17 فوریه 1932(1351ه.ق) به واسطه شجاعت نمایان و به خطر انداختن جان خود برای نجات حاکم بنگاله که هدف گلوله فتنه جویی قرار گرفته بود. بموجب فرمان مخصوص به لقب «سر» ملقب گردید. سرحسان در ممالک اسلامی و در اروپا و امریکا سفر بسیار کرده و به زیارت کربلا و نجف مشرف شده است. وی در سال 1939(1358ه.ق) به سمت مشاور وزیر هندوستان برگزیده شد و گذشته از تکالیف رسمی که بر عهده اوست به مسائل علمی و ادبی نیز توجه دارد. سر حسان عضو هیئت علمی انجمن دانشگاه های امپراتوری انگلیس و عضو شورای انجمن شاهی آسیا و عضو هیئت مدیرۀ مدرسه علوم شرقی دانشگاه لندنو رئیس اداره موقوفات مسجد لندن و مسجد ووکنیگ و مسجد نظامیۀ لندن و رئیس انجمن هلال سرخ بریتانیا و رئیس اعتبارات و موقوفات خاص کفن و  دفن اموات مسلمانان فقیر می باشد و نیز منشی کل امور مسجد جامع لندن است که ریاستش را جناب سفیر کبیر مصر بر عهده دارد. مسجد لندن و انجمن تمدن اسلامی واقع در خانه های شماره 446-450«کومرشل رود لندن» به مساعی وی در 1941(1360ه.ق ) بنا شد(نیرومند، 1385: 155-157).

6 - برابر با اسناد موجود، اولیه شعبه حزب توده در زنجان به سال 1321 ش، در حالی که این شهر در اشغال روسها بود، تاسیس شد. دو نفر به نامهای محمد امین آزاد وطن و عبدالعلی زاده از کارمندان شهرداری زنجان در تاسیس آن نقش محوری داشتند. آنان محلی را در خیان پهلوی زنجان اجاره کردند و آن را شعبه حزب قرار دادند و بر سر در آن تابلویی با عنوان «حزب توده زنجان» نصب نمودند(بیات، 1386: 103).