آیین پیشوازی از بهار در استان زنجان

باشروع فصل بهار و سال نو از اسفند ماه در شهرها و روستاهای مختلف ایران  با مجموعه ای از آداب و رسوم  شروع می شود . مراسم

ی چون خانه تکانی، چهارشنبه سوری ، خرید سال نو، چیدن سفره هفت سین و غیره  . 

بانوان زنجانی هم در نخستین چهارشنبه اسفند در مراسمی که به موله معروف است خانه تکانی  را آغاز می کنند . روستاها هم که خانه هایشان رنگ و بوی طبیعت می دهد و هنور بافت سنتی خود را حفظ کرده اند با حضور دختران جوان آب وجارو می شوند .

زنان  ومردان زنجانی بعد ازخانه تکانی و تمیزی خانه در چهارشنبه دوم اسفندماه یعنی سوله  خریدهای خود رآغاز می کنند .دراین خریدهای چهارشنبه سوله،  دامادها ونوعروسان هم دربازار دیده می شوند جوانانی که برای عید وهدیه ای که قرار است خانواده داماد برای نوعروس بیاورند به خرید مشغول هستند .درکنار رسم  هدیه نوروزی (پای ) برای نوعروسان، آقایانی هم که خواهردارند هم  باید طبق رسم زنجانی ها  به فکر(پای) خواهرشان باشند حاج علی از پیشکوستان زنجانی می گوید: هدیه برای خواهر در پایان سال تنها یک بهانه شیرین است چراکه همیشه باید به فکر صله رحم وحمایت از خانواده باشیم .

درروستاهای زنجان هم رسم هدیه دادن بیشتردیده می شود به طوریکه علاوه بر پول وپارچه در طبق مادر بزرگها  حنا و شامپو  ، روغن ،برنج،عدس ،و نان محلی (عیردک ) هم دیده می شود .این طبق یا سینی بزرگ برای نوعروسان  پربارتر تدارک دیده می شود به گونه ای که زنان  فامیل برای (پای) بردن به عروس  خانواده  ازروز قبل تخم مرغ ها را رنگ کرده ومی پزند، نان محلی ( عیردک وفتیر )آماده می کنند ودر چندین طبق چیده همراه با  هدیه های دیگرکه برروی همه آنها پارچه های قرمزحریرکشیده می شود عازم خانه نوعروس می شوند.خانوده نوعروس هم برای هر فردی که طبق را حمل می کند و به درخانه هایشان می آورد هدیه ای  که بیشتر پارچه ، جوراب ودست باف است را به مهمانان  تقدیم می کنند.

 

زنجانی  ها بعد از این مراسم در هفته سوم اسفند ماه رسم چهارشنبه سوم را که کوله نام دارد را اجرا می کنند .درچهارشنبه کوله عدس وگندم درظرفها ریخته می شوند تا سبزه عید کاشته شود در زنجان به این سبزه ها که برای خوش یمن بودن وسال پربرکت داشتن کاشته می شود(  گووردمه )می گویند.زنجانی ها پس ازکاشت سبزه  نوروز انتظار چهارشنبه آخرسال را می کشند چهارشنبه ای که به( گوله چهارشنبه) مشهور است دراین روز هم جاروهای  کهنه شده خانه که خاک وخاشاک را یکسال ازخانه دورکرده اند آماده آتش زدن می شوند رسمی که  این روزها درپشت بام های روستاهها همچنان باقی است وانجام می شود.

 

مادربزرگ  ۸۰ ساله روستای سهرورد  زنجان می گوید : درگذشته دختران دم بخت کوزه ها را  می شکستند ، ازاب جاری عبور می کردند وقسمتی ازموی خودرا هم کوتاه می کردند تا بختشان باز شود حتی قیچی رابرداشته وآب جاری را می برند اما اکنون تنها از آتش پریدن وبه شکستن ظرف قدیمی اکتفا می شود  زنجانی ها معتقدند : باید همه چیز تاپایان سال تمیز شود وهرچیزی هم که کثیف است درآتش سوزانده شود مثل جاروهای کهنه تا همه درد وبلا وکثیفی اززندگی خانواده دور شود.

درچهارشنبه آخرسال، زنجانی ها رسم شال انداختن هم دارند در پشت بام خانه ها روزنه ای که برای نور افتاب درنظر گرفته شده را (پاجا )می گویند  کودکان وجوانان زنجانی درشب چهارشنبه سوری به پاجا ها رفته وبا انداختن شال به درون خانه ها ازانان هدیه وپول و شیرینی  دریافت می کنند.درچهارشنبه اخرسال  برخی خانواده هاپلو مخصوص ، رشته پلو یا شیربرنج درست می کنند گندم تفت داده(قورقا) هم ،آجیل  مخصوص چهارشنبه اخرسال درزنجان است فال گوش ایستادن درکنار خانه ها که همه زنجانی ها هم ازاین رسم آگاه هستند به شیوه خیلی زیبا برگزار می شود

به گفته پروفسورهشتردوی استاد تاریخ زنجان هرفردی که فال گوش بایستد هرانچه راکه می شنود به نفع خود تعبیرمی کند به همین علت زنجانی ها  دراین شب حرفهای خوب ودعاهای مناسب را برزبان جاری می کنند.درنوروز هم دیدار ازبزرگترها ،زیارت اهل قبور ،دیدار ازخانواده های که نوعید عزیز ازدست رفته دارند  ودیدار اقوام واشنایان دور ونزدیک  از رسم هایی است که زنجانی ها ان را به نحو شایسته به جا می اورندسبزه کاشته شده چهارشنبه کوله هم در روز ۱۳ فروردین  گره زده می شود تا همه گره ها ومشکلات خانواده برطرف شود.خبر گزاری صدا و سیما



نوروز 98 به زنجان سفر کنید....
دیدنی های زنجان
کوه گاوازنگ زنجان
غار کتله خور-بزرگ ترین غار خشکی جهان
آبشار شارشار
کاروانسرا سنگی
مردان نمکی
بیایید نوروز امسال برای مشاهده بهار، گلهای شکفته درختان رنگارنگ زنجان را به نظاره بنشینیم، از آب چشمه شیرین سو...
قیدار نبی با نام اصلی قیدار بن اسماعیل بن ابراهیم از اجداد پیامبر اسلام است.
تعداد عکس:12
مجموعه‌ی تاریخی رختشویخانه در قلب بافت تاریخی شهر زنجان می باشد.
گنبد سلطانیه
جاذبه های تاریخی و گردشگری
امامزاده سید ابراهیم
بازار سنتی زنجان
مسجد جامع زنجان