احکام روزه

احکام روزه


معنای روزه

"روزه" در شرع مقدس اسلام آن است که انسان در تمام روز (از طلوع فجر تا مغرب) با قصد اطاعت از فرمان خداوند از خوردن و آشامیدن و چیزهای دیگری که به تفصیل گفته خواهد شد خودداری کند.

انواع روزه

روزه از یک نظر بر چهار نوع است:
ـ روزه‌ی واجب، مثل روزه‌ی ماه مبارک رمضان.
ـ روزه‌ی مستحب، مثل روزه‌ی ماه رجب و شعبان.
ـ روزه‌ی مکروه، مثل روزه‌ی روز عاشورا.
ـ روزه‌ی حرام، مثل روزه‌ی عید فطر (اول ماه شوال) و قربان (دهم ماه ذی‌الحجه)

روزه‌های واجب

روزه‌های واجب عبارتند از:
ـ روزه‌ی ماه مبارک رمضان.
ـ روزه‌ی قضا.
ـ روزه‌ی کفاره.
ـ روزه‌ی قضای پدر و مادر.
ـ روزه‌ی مستحبی که به واسطه‌ی نذر و عهد و قسم واجب شده است.
ـ روزه‌ی روز سوم از ایام اعتکاف.
ـ روزه‌ی بدل از قربانی در حج تمتع*.


* اگر حاجی در حج، قدرت بر قربانی نداشته و نتواند قرض کند باید به‌جای آن ده روز روزه بگیرد که سه روز آن را در سفر حج و هفت روز آن را در وطنش می‌گیرد.

شرایط وجوب روزه
روزه بر افرادی واجب است که واجد شرایط زیر باشند:
ـ بلوغ.
ـ عقل.
ـ قدرت.
ـ بی‌هوش نبودن.
ـ مسافر نبودن.
ـ حایض و نفسا نبودن.
ـ ضرری نبودن روزه.
ـ حَرَجی نبودن روزه

.

چیزهایی که روزه را باطل می‌‌کند
نُه چیز روزه را باطل می‌‌کند:

اول: خوردن و آشامیدن.

دوم: آمیزش جنسی.

سوم: آن‌که کاری کند که منی از او بیرون آید.(استمنا)

چهارم: دروغ بستن به خدا و پیامبر و ائمه (علیهم السلام).

پنجم: رسانیدن غبار غلیظ به حلق.

ششم: فرو بردن تمام سر در آب.

هفتم: با حال جنابت یا حیض یا نفاس به اذان صبح رسیدن.

هشتم: اماله (تنقیه) با چیزهای روان.

نهم: عمداً قی کردن.

 

منع پزشک

ملاک اعتبارِ منع پزشک از روزه
اگر پزشک شخصی را از روزه گرفتن منع کند آیا با توجه به این‌که بعضی از پزشکان اطلاعی از مسائل شرعی ندارند، عمل به گفته او واجب است؟
ج) اگر مکلّف از گفته پزشک یقین پیدا کند که روزه برای او ضرر دارد و یا از گفته وی یا منشأ عقلایی دیگری برای او خوف از ضرر حاصل شود، روزه گرفتن برای او واجب نیست، بلکه جایز هم نیست.

منع پزشک غیر امین
بعضی از پزشکان که به مسائل شرعی ملتزم نیستند، بیماران را از روزه گرفتن به دلیل ضرر داشتن منع می‌ کنند، آیا گفته این پزشکان حجت است یا خیر؟
ج) اگر پزشک امین نباشد و گفته او هم اطمینان آور نباشد و باعث خوف ضرر نشود، گفته او اعتباری ندارد و در غیر این صورت نباید روزه بگیرد.

روزه با وجود منع پزشک
چشم پزشک مرا از روزه گرفتن منع کرده و گفته است که به علت ناراحتی چشم به هیچ وجه نباید روزه بگیرم، ولی من به گفته او توجه نکرده و شروع به روزه گرفتن کردم که باعث بروز مشکلاتی برای من در اثنای ماه رمضان شد. به‌طوری که در بعضی از روزها هنگام عصر احساس ناراحتی می‌ کنم، لذا متحیّر و مردّد هستم بین این‌که روزه نگیرم و یا ناراحتی‌ ام را تحمل کرده و روزه را تا غروب ادامه دهم. سؤال این است که آیا اصولاً روزه گرفتن بر من واجب است؟ و در روزهایی که روزه می‌ گیرم و نمی‌ دانم قدرت ادامه آن را تا غروب دارم یا نه، آیا روزه‌ ام را ادامه دهم؟ و نیّت من چگونه باید باشد؟
ج)اگر از گفته پزشک متدیّن و امین اطمینان حاصل کنید که روزه برای چشم شما ضرر دارد و یا خوف ضرر داشته باشید، روزه گرفتن برای شما واجب نبوده و بلکه جایز هم نیست، و با خوف ضرر نیّت روزه صحیح نیست و در صورت عدم خوف ضرر نیّت روزه اشکال ندارد، ولی صحّت روزه متوقف بر این است که برای شما واقعاً ضرر نداشته باشد.

در سال گذشته توسط پزشک متخصص موردعمل جراحی کلیه قرار گرفتم. وی مرا از گرفتن روزه تا آخر عمر منع نمود، ولی در حال حاضر هیچ مشکل و دردی احساس نمی‌ کنم و حتی به‌طور طبیعی غذا می‌ خورم وآب می‌ نوشم و هیچ‌یک از عوارض بیماری را هم حس نمی‌ کنم، وظیفه من چیست؟
ج) اگر خود شما از ضرر روزه خوف ندارید و حجت شرعی هم بر آن ندارید، واجب است روزه ماه رمضان را بگیرید.

روزه نگرفتن به دستور پزشک و کشف خلاف
اگر پزشک به بیماری بگوید که روزه برای شما ضرر داد و او هم روزه نگیرد، ولی بعد از چند سال بفهمد که روزه برای وی ضرر نداشته و پزشک در تشخیص خود اشتباه کرده است، آیا قضا و کفّاره بر او واجب است؟
ج) اگر از گفته پزشک متخصص و امین و یا از منشأ عقلایی دیگر، خوف از ضرر پیدا کند و روزه نگیرد، فقط قضا بر او واجب است.

 

ترس از ضرر
ملاک تشخیص روزه‌ی ضرری
مادرم به بیماری شدیدی مبتلاست و پدرم نیز از ضعف جسمانی رنج می‌ برد و در عین حال هر دو روزه می‌ گیرند که گاهی مشخص است که روزه باعث تشدید بیماری آن‌ها می‌ شود، تا کنون نتوانسته‌ ام آن‌ها را قانع کنم که لااقل هنگام شدت بیماری روزه نگیرند. خواهشمندیم ما را در مورد حکم روزه آن‌ها راهنمایی فرمایید.
ج) ملاک تأثیر روزه در ایجاد بیماری یا تشدید آن و عدم قدرت بر روزه گرفتن تشخیص خود روزه‌دار نسبت به خودش است و اگر بداند روزه برای او ضرر دارد یا خوف ضرر داشته باشد و در عین حال بخواهد روزه بگیرد، روزه گرفتن برای وی حرام است.

افطار روزه به‌خاطر ترس از ضرر
اگر فردی به‌خاطر عذری قوی، پنجاه درصد احتمال دهد که روزه بر او واجب نیست و به همین دلیل روزه نگیرد، ولی بعداً معلوم شود که روزه بر او واجب بوده، از جهت قضا و کفّاره چه حکمی‌ دارد؟
ج( اگر افطار عمدی روزه ماه مبارک رمضان به مجرد احتمال عدم وجوب روزه بر وی باشد، در فرض سؤال علاوه بر قضا، کفّاره هم بر او واجب است. اما اگر افطار به علت ترس از ضرر باشد و ترس هم منشأ عقلایی داشته باشد، کفّاره واجب نیست، ولی قضا بر او واجب است.

روزه بیماران خاص
روزه بیمار کلیوی
۱۸۰. اینجانب بخاطر سنگ ساز بودن کلیه‌هایم به توصیه دکتر متخصص نباید روزه بگیرم ولی دلم نمی‌‌آید که روزه‌ام را افطار کنم با توجه به اینکه صرفاً با نوشیدن سه لیوان آب در یک یا سه نوبت عذرم برطرف می‌‌شود آیا با این وضعیت می‌‌توانم روزه‌ام را ادامه بدهم؟

ج) اگر جلوگیری از بیماری کلیه مستلزم نوشیدن آب یا سایر مایعات در طول روز باشد، روزه گرفتن بر شما واجب نیست و بلکه جایز هم نیست و با فرض نوشیدن آب، روزه باطل می‌‌شود.
 

روزه بیماران دیابتی
۱۸۱. از آن‌جا که مبتلایان به مرض قند مجبورند هر روز یک یا دو بار آمپول انسولین تزریق کنند و نباید در وعده‌ های غذایی آن‌ها تأخیر و فاصله بیفتد، زیرا باعث پایین آمدن میزان قند خون و در نتیجه نوعی تشنج و بیهوشی می‌ شود، لذا گاهی پزشکان به آن‌ها توصیه می‌ کنند که در روز چهار نوبت غذا بخورند، خواهشمندیم نظر شریف خود را درباره روزه این افراد بیان فرمایید.

ج) اگر بدانند که خودداری از خوردن و آشامیدن از طلوع فجر تا غروب، به آنان ضرر می‌ رساند یا خوف ضرر داشته باشند، روزه گرفتن بر آن‌ها واجب نبوده و بلکه جایز نیست.
 

خوردن قرص در حال روزه
۱۸۲. آیا خوردن قرص فشار خون در حال روزه جایز است یا خیر؟

ج) اگر خوردن آن در ماه رمضان برای درمان فشار خون ضروری باشد، اشکال ندارد، ولی با خوردن آن روزه باطل می‌ شود.


اگر من و بعضی از مردم بر این عقیده باشیم که بر استفاده از قرص‌ها جهت مداوا عنوان خوردن و آشامیدن صدق نمی‌ کند، آیا عمل به آن جایز است و به روزه‌ ام ضرر نمی‌ زند؟

ج) خوردن قرص روزه را باطل می‌ کند
 

اضطرار به مصرف مرتب دارو در ماه رمضان
آیا کسی که بیمار می‌‌باشد و طبق دستور پزشک باید در بین روز سه بار قرص مصرف نماید می‌‌تواند روزه بگیرد؟

ج) نمی‌‌تواند روزه بگیرد.
 

تنفس مصنوعی
آیا تنفس مصنوعی با دستگاه روزه را باطل می‌‌کند؟

ج) تنفس مصنوعی با دستگاه موجب بطلان روزه نمی‌‌شود.
 

استفاده از اسپری تنگی نفس

نوعی داروی طبی برای اشخاص مبتلا به تنگی نفس شدید وجود دارد که عبارت است از یک قوطی که در آن مایع فشرده شده وجود دارد و با فشار دادن آن داروی مایع به‌صورت پودر گاز از طریق دهان وارد ریه شخص بیمار شده و موجب تسکین حال وی می گردد. گاهی بیمار مجبور می شود در یک روز چندین بار از آن استفاده کند، آیا با وجود استفاده از این دارو، روزه گرفتن جایز است؟ با توجه به این‌که بدون استفاده از آن روزه گرفتن غیرممکن و یا بسیار سخت خواهد بود.

ج) استفاده از وسیله مذکور اگر صِرفاً برای بازکردن راه تنفّسی بدون دارو باشد و یا همراه با دارویی است که به‌صورت پودر به ریه‌ها پاشیده می‌شود، مضرّ به روزه نیست.


من مبتلا به بیماری ریوی هستم و نمی‌‌توانم بدون دارو باشم مخصوصاً وقتی بیماری‌‌ام شدید می‌‌شود. داروی من هم به شکل اسپری است و وقتی دچار نفس تنگی می‌‌شوم از دستگاه هم استفاده می‌‌کنم.، آیا می‌‌توانم در حال روزه از دارو استفاده کنم؟

ج) وسیله مذکور اگر صرفاً برای بازکردن راه تنفّسی استفاده می شود مبطل روزه نیست.

احکام دندان پزشکی
ترمیم یا کشیدن دندان فرد روزه‌دار
آیا کارهای دندانپزشکی از قبیل کشیدن دندان، عصب کشی، بی‌حسی، پر کردن، روزه را باطل می‌‌کند؟
ج) اگر چیزی وارد حلق نشود، روزه صحیح است.

خون آمدن از دهان روزه‌دار
آیا اگر از دهان شخص روزه‌دار خون بیاید، روزه‌ اش باطل می‌ شود؟
ج) روزه به سبب آن باطل نمی‌ شود، ولی واجب است که از رسیدن خون به حلق جلوگیری کند.

خون لثه و دندان
اگر از دهان و لثه‌ها خون بیاید موقع ماه مبارک رمضان آیا باید داخل دهان را هم تطهیر کرد؟
ج) بلعیدن آن جایز نیست و اگر در حال روزه عمداً ببلعد حکم افطار به حرام را دارد و شستن داخل دهان لازم نیست.

شک در فرو بردن خون لثه در حال روزه
من در بیشتر روزها آب دهانم با خونی که از لثه‌هایم می‌ آید مخلوط می‌ شود و گاهی نمی‌ دانم آب دهانی که فرو می‌ برم همراه با خون است یا خیر؟ روزه‌ ام با این حال چه حکمی‌ دارد؟
ج) اگر خون لثه در آب دهان مستهلک شود، محکوم به طهارت است و بلعیدن آن اشکال ندارد و مبطل روزه نیست، و همچنین در صورت شک در همراه بودن آب دهان با خون، فرو بردن آن اشکال ندارد و به صحّت روزه ضرر نمی‌ زند.

استفاده از نگه‌دارنده دندان
حکم استفاده از وسیله نگهدارنده متحرک برای دندان‌ها در حال روزه چیست؟

ج) مانعی ندارد.

 

 

leader.ir