احکام روزه

احکام روزه


معنای روزه

"روزه" در شرع مقدس اسلام آن است كه انسان در تمام روز (از طلوع فجر تا مغرب) با قصد اطاعت از فرمان خداوند از خوردن و آشاميدن و چيزهای ديگری كه به تفصيل گفته خواهد شد خودداری كند.

انواع روزه

روزه از يک نظر بر چهار نوع است:
ـ روزه‌ی واجب، مثل روزه‌ی ماه مبارك رمضان.
ـ روزه‌ی مستحب، مثل روزه‌ی ماه رجب و شعبان.
ـ روزه‌ی مكروه، مثل روزه‌ی روز عاشورا.
ـ روزه‌ی حرام، مثل روزه‌ی عيد فطر (اول ماه شوال) و قربان (دهم ماه ذی‌الحجه)

روزه‌های واجب

روزه‌های واجب عبارتند از:
ـ روزه‌ی ماه مبارك رمضان.
ـ روزه‌ی قضا.
ـ روزه‌ی كفاره.
ـ روزه‌ی قضای پدر و مادر.
ـ روزه‌ی مستحبی كه به واسطه‌ی نذر و عهد و قسم واجب شده است.
ـ روزه‌ی روز سوم از ايام اعتكاف.
ـ روزه‌ی بدل از قربانی در حج تمتع*.


* اگر حاجی در حج، قدرت بر قربانی نداشته و نتواند قرض کند بايد به‌جای آن ده روز روزه بگيرد که سه روز آن را در سفر حج و هفت روز آن را در وطنش می‌گيرد.

شرايط وجوب روزه
روزه بر افرادی واجب است که واجد شرايط زير باشند:
ـ بلوغ.
ـ عقل.
ـ قدرت.
ـ بی‌هوش نبودن.
ـ مسافر نبودن.
ـ حايض و نفسا نبودن.
ـ ضرری نبودن روزه.
ـ حَرَجی نبودن روزه

.

چيزهايی كه روزه را باطل می‌‌كند
نُه چيز روزه را باطل می‌‌کند:

اول: خوردن و آشاميدن.

دوم: آميزش جنسی.

سوم: آن‌که کاری کند که منی از او بيرون آيد.(استمنا)

چهارم: دروغ بستن به خدا و پيامبر و ائمه (عليهم السلام).

پنجم: رسانيدن غبار غليظ به حلق.

ششم: فرو بردن تمام سر در آب.

هفتم: با حال جنابت يا حيض يا نفاس به اذان صبح رسيدن.

هشتم: اماله (تنقيه) با چيزهای روان.

نهم: عمداً قی کردن.

 

منع پزشک

ملاك اعتبارِ منع پزشك از روزه
اگر پزشک شخصی را از روزه گرفتن منع کند آيا با توجه به اين‌که بعضی از پزشکان اطلاعی از مسائل شرعی ندارند، عمل به گفته او واجب است؟
ج) اگر مکلّف از گفته پزشک يقين پيدا کند که روزه برای او ضرر دارد و يا از گفته وی يا منشأ عقلايی ديگری برای او خوف از ضرر حاصل شود، روزه گرفتن برای او واجب نيست، بلکه جايز هم نيست.

منع پزشک غير امين
بعضی از پزشکان که به مسائل شرعی ملتزم نيستند، بيماران را از روزه گرفتن به دليل ضرر داشتن منع می‌ کنند، آيا گفته اين پزشکان حجت است يا خير؟
ج) اگر پزشک امين نباشد و گفته او هم اطمينان آور نباشد و باعث خوف ضرر نشود، گفته او اعتباری ندارد و در غير اين صورت نبايد روزه بگيرد.

روزه با وجود منع پزشك
چشم پزشک مرا از روزه گرفتن منع کرده و گفته است که به علت ناراحتی چشم به هيچ وجه نبايد روزه بگيرم، ولی من به گفته او توجه نکرده و شروع به روزه گرفتن کردم که باعث بروز مشکلاتی برای من در اثنای ماه رمضان شد. به‌طوری که در بعضی از روزها هنگام عصر احساس ناراحتی می‌ کنم، لذا متحيّر و مردّد هستم بين اين‌که روزه نگيرم و يا ناراحتی‌ ام را تحمل کرده و روزه را تا غروب ادامه دهم. سؤال اين است که آيا اصولاً روزه گرفتن بر من واجب است؟ و در روزهايی که روزه می‌ گيرم و نمی‌ دانم قدرت ادامه آن را تا غروب دارم يا نه، آيا روزه‌ ام را ادامه دهم؟ و نيّت من چگونه بايد باشد؟
ج)اگر از گفته پزشک متديّن و امين اطمينان حاصل کنيد که روزه برای چشم شما ضرر دارد و يا خوف ضرر داشته باشيد، روزه گرفتن برای شما واجب نبوده و بلکه جايز هم نيست، و با خوف ضرر نيّت روزه صحيح نيست و در صورت عدم خوف ضرر نيّت روزه اشکال ندارد، ولی صحّت روزه متوقف بر اين است که برای شما واقعاً ضرر نداشته باشد.

در سال گذشته توسط پزشک متخصص موردعمل جراحی کليه قرار گرفتم. وی مرا از گرفتن روزه تا آخر عمر منع نمود، ولی در حال حاضر هيچ مشکل و دردی احساس نمی‌ کنم و حتی به‌طور طبيعی غذا می‌ خورم وآب می‌ نوشم و هيچ‌يک از عوارض بيماری را هم حس نمی‌ کنم، وظيفه من چيست؟
ج) اگر خود شما از ضرر روزه خوف نداريد و حجت شرعی هم بر آن نداريد، واجب است روزه ماه رمضان را بگيريد.

روزه نگرفتن به دستور پزشك و كشف خلاف
اگر پزشک به بيماری بگويد که روزه برای شما ضرر داد و او هم روزه نگيرد، ولی بعد از چند سال بفهمد که روزه برای وی ضرر نداشته و پزشک در تشخيص خود اشتباه کرده است، آيا قضا و کفّاره بر او واجب است؟
ج) اگر از گفته پزشک متخصص و امين و يا از منشأ عقلايی ديگر، خوف از ضرر پيدا کند و روزه نگيرد، فقط قضا بر او واجب است.

 

ترس از ضرر
ملاك تشخيص روزه‌ی ضرری
مادرم به بيماری شديدی مبتلاست و پدرم نيز از ضعف جسمانی رنج می‌ برد و در عين حال هر دو روزه می‌ گيرند که گاهی مشخص است که روزه باعث تشديد بيماری آن‌ها می‌ شود، تا کنون نتوانسته‌ ام آن‌ها را قانع کنم که لااقل هنگام شدت بيماری روزه نگيرند. خواهشمنديم ما را در مورد حکم روزه آن‌ها راهنمايی فرماييد.
ج) ملاک تأثير روزه در ايجاد بيماری يا تشديد آن و عدم قدرت بر روزه گرفتن تشخيص خود روزه‌دار نسبت به خودش است و اگر بداند روزه برای او ضرر دارد يا خوف ضرر داشته باشد و در عين حال بخواهد روزه بگيرد، روزه گرفتن برای وی حرام است.

افطار روزه به‌خاطر ترس از ضرر
اگر فردی به‌خاطر عذری قوی، پنجاه درصد احتمال دهد که روزه بر او واجب نيست و به همين دليل روزه نگيرد، ولی بعداً معلوم شود که روزه بر او واجب بوده، از جهت قضا و کفّاره چه حکمی‌ دارد؟
ج( اگر افطار عمدی روزه ماه مبارک رمضان به مجرد احتمال عدم وجوب روزه بر وی باشد، در فرض سؤال علاوه بر قضا، کفّاره هم بر او واجب است. اما اگر افطار به علت ترس از ضرر باشد و ترس هم منشأ عقلايی داشته باشد، کفّاره واجب نيست، ولی قضا بر او واجب است.

روزه بيماران خاص
روزه بيمار کليوی
۱۸۰. اينجانب بخاطر سنگ ساز بودن كليه‌هايم به توصيه دكتر متخصص نبايد روزه بگيرم ولی دلم نمی‌‌آيد كه روزه‌ام را افطار كنم با توجه به اينكه صرفاً با نوشيدن سه ليوان آب در يك يا سه نوبت عذرم برطرف می‌‌شود آيا با اين وضعيت می‌‌توانم روزه‌ام را ادامه بدهم؟

ج) اگر جلوگيری از بيماری کليه مستلزم نوشيدن آب يا ساير مايعات در طول روز باشد، روزه گرفتن بر شما واجب نيست و بلکه جايز هم نيست و با فرض نوشيدن آب، روزه باطل می‌‌شود.
 

روزه بيماران ديابتی
۱۸۱. از آن‌جا که مبتلايان به مرض قند مجبورند هر روز يک يا دو بار آمپول انسولين تزريق کنند و نبايد در وعده‌ های غذايی آن‌ها تأخير و فاصله بيفتد، زيرا باعث پايين آمدن ميزان قند خون و در نتيجه نوعی تشنج و بيهوشی می‌ شود، لذا گاهی پزشکان به آن‌ها توصيه می‌ کنند که در روز چهار نوبت غذا بخورند، خواهشمنديم نظر شريف خود را درباره روزه اين افراد بيان فرماييد.

ج) اگر بدانند که خودداری از خوردن و آشاميدن از طلوع فجر تا غروب، به آنان ضرر می‌ رساند يا خوف ضرر داشته باشند، روزه گرفتن بر آن‌ها واجب نبوده و بلکه جايز نيست.
 

خوردن قرص در حال روزه
۱۸۲. آيا خوردن قرص فشار خون در حال روزه جايز است يا خير؟

ج) اگر خوردن آن در ماه رمضان برای درمان فشار خون ضروری باشد، اشکال ندارد، ولی با خوردن آن روزه باطل می‌ شود.


اگر من و بعضی از مردم بر اين عقيده باشيم که بر استفاده از قرص‌ها جهت مداوا عنوان خوردن و آشاميدن صدق نمی‌ کند، آيا عمل به آن جايز است و به روزه‌ ام ضرر نمی‌ زند؟

ج) خوردن قرص روزه را باطل می‌ کند
 

اضطرار به مصرف مرتب دارو در ماه رمضان
آيا کسی که بيمار می‌‌باشد و طبق دستور پزشک بايد در بين روز سه بار قرص مصرف نمايد می‌‌تواند روزه بگيرد؟

ج) نمی‌‌تواند روزه بگيرد.
 

تنفس مصنوعی
آيا تنفس مصنوعی با دستگاه روزه را باطل می‌‌کند؟

ج) تنفس مصنوعی با دستگاه موجب بطلان روزه نمی‌‌شود.
 

استفاده از اسپری تنگی نفس

نوعی داروی طبی برای اشخاص مبتلا به تنگی نفس شديد وجود دارد که عبارت است از يک قوطی که در آن مايع فشرده شده وجود دارد و با فشار دادن آن داروی مايع به‌صورت پودر گاز از طريق دهان وارد ريه شخص بيمار شده و موجب تسکين حال وی می گردد. گاهی بيمار مجبور می شود در يک روز چندين بار از آن استفاده کند، آيا با وجود استفاده از اين دارو، روزه گرفتن جايز است؟ با توجه به اين‌که بدون استفاده از آن روزه گرفتن غيرممکن و يا بسيار سخت خواهد بود.

ج) استفاده از وسيله مذکور اگر صِرفاً برای بازكردن راه تنفّسی بدون دارو باشد و يا همراه با دارويی است كه به‌صورت پودر به ريه‌ها پاشيده می‌شود، مضرّ به روزه نيست.


من مبتلا به بيماری ريوی هستم و نمی‌‌توانم بدون دارو باشم مخصوصاً وقتی بيماری‌‌ام شديد می‌‌شود. داروی من هم به شکل اسپری است و وقتی دچار نفس تنگی می‌‌شوم از دستگاه هم استفاده می‌‌کنم.، آيا می‌‌توانم در حال روزه از دارو استفاده کنم؟

ج) وسیله مذکور اگر صرفاً برای بازکردن راه تنفّسی استفاده می شود مبطل روزه نیست.

احکام دندان پزشکی
ترميم يا کشيدن دندان فرد روزه‌دار
آيا کارهای دندانپزشکی از قبيل کشيدن دندان، عصب کشی، بی‌حسی، پر کردن، روزه را باطل می‌‌کند؟
ج) اگر چيزی وارد حلق نشود، روزه صحيح است.

خون آمدن از دهان روزه‌دار
آيا اگر از دهان شخص روزه‌دار خون بيايد، روزه‌ اش باطل می‌ شود؟
ج) روزه به سبب آن باطل نمی‌ شود، ولی واجب است که از رسيدن خون به حلق جلوگيری کند.

خون لثه و دندان
اگر از دهان و لثه‌ها خون بيايد موقع ماه مبارك رمضان آيا بايد داخل دهان را هم تطهير كرد؟
ج) بلعيدن آن جايز نيست و اگر در حال روزه عمداً ببلعد حکم افطار به حرام را دارد و شستن داخل دهان لازم نيست.

شك در فرو بردن خون لثه در حال روزه
من در بيشتر روزها آب دهانم با خونی که از لثه‌هايم می‌ آيد مخلوط می‌ شود و گاهی نمی‌ دانم آب دهانی که فرو می‌ برم همراه با خون است يا خير؟ روزه‌ ام با اين حال چه حکمی‌ دارد؟
ج) اگر خون لثه در آب دهان مستهلک شود، محکوم به طهارت است و بلعيدن آن اشکال ندارد و مبطل روزه نيست، و همچنين در صورت شک در همراه بودن آب دهان با خون، فرو بردن آن اشکال ندارد و به صحّت روزه ضرر نمی‌ زند.

استفاده از نگه‌دارنده دندان
حکم استفاده از وسيله نگهدارنده متحرك برای دندان‌ها در حال روزه چيست؟

ج) مانعی ندارد.

 

 

leader.ir